Home Druggebruik werd een taboe

Druggebruik werd een taboe

De geschiedenis van drugs in Nederland onderzoeken vanuit het perspectief van de gebruikers. Dat is wat een groep historici twee jaar lang heeft gedaan. ‘We willen druggebruik niet romantiseren, we willen het ook niet verketteren, we willen het begrijpen,’ zegt Gemma Blok, projectleider van Drugs Monologen. 

Koos Zwart, initiatiefnemer van de eerste Provadya?-avonden in Amsterdam
Koos Zwart, initiatiefnemer van de eerste Provadya?-avonden in Amsterdam

Maud Boot

Gepubliceerd op: 7 november 2025

Update 21 november 2025

Onder leiding van Blok, die hoogleraar is aan de Open Universiteit, hebben de onderzoekers verhalen van druggebruikers verzameld. De oudste verhalen gaan over de jaren zestig, toen alternatieve jongeren samenkwamen tijdens zogenoemde Provadya?-avonden. Deze waren gevuld met dans, theater, film, muziek én experimenten met drugs. Vanuit dit soort initiatieven ontstonden in de jaren zeventig gesubsidieerde jongerencentra, waar bezoekers vrijelijk cannabis namen. Die beweging legde de basis voor het Nederlandse gedoogbeleid. 

Maar aan het eind van de jaren zeventig sloeg de stemming om. Harddrugs als heroïne en cocaïne deden hun intrede, en de problemen die daarmee gepaard gingen plaatsten de jongerencentra in een kwaad daglicht. Veel centra moesten de deuren sluiten. Middelengebruik kwam in de taboesfeer terecht.   

De deelnemers aan het onderzoek geven uiteenlopende redenen voor hun druggebruik: van nieuwsgierigheid en plezier tot het ontvluchten van nare gevoelens, het reguleren van energie en concentratie. Vanwege stigmatisering en angst voor veroordeling praten zij vaak niet openlijk over hun gebruik. Als zij beter begrijpen wat mensen drijft, kunnen voorlichters en zorgverleners effectiever te werk gaan, denken de onderzoekers. 

Beeld: Koos Zwart, initiatiefnemer van de eerste Provadya?-avonden in Amsterdam. Foto via Wikimedia Commons/Hans van Dijk.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten