Pophistoricus Leo Weijers (1959) is van jongs af aan gefascineerd door Radio Veronica. Als een ode aan de verdwenen zeezender schreef hij er een boek over. ‘Veronica was een bron van inspiratie voor latere radiomakers.’
Dit artikel krijgt u van ons cadeau
Wilt u ook toegang tot HN Actueel? Hiermee leest u dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvangt u exclusieve nieuwsbrieven. U kunt de eerste maand onbeperkt lezen voor € 1,99. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.
Op 15 oktober 1959 werd de Vrije Radio Omroep Nederland (VRON) tijdens een vergadering van vrije radiohandelaren opgericht. De pioniers Max Lewin, Bep Slootmans en Henk Oswald stonden aan de basis van dit avontuur, dat later door de drie broers Dirk, Jaap en Bull Verweij werd overgenomen. Omdat in Nederland alleen verzuilde publieke omroepen mochten uitzenden en commerciële radio niet toegestaan was, besloten zij vanaf een schip in internationale wateren uit te zenden. Vanaf 1960 tot 1974 bracht Radio Veronica vooral popmuziek en lichte programma’s die op het publieke Hilversumse bestel niet te horen waren. Daarmee groeide de zender uit tot de populairste van het land.
De zender draaide op reclame-inkomsten en hinderde daarmee de overheid, die commerciële radio als ongewenste concurrent van het bestaande omroepbestel zag. Ondanks grote steun voor Veronica onder de bevolking, besloot de politiek uiteindelijk een wet aan te nemen die uitzenden vanaf zee verbood. Op 31 augustus 1974 moest Veronica zijn uitzendingen stoppen. Kort daarna werd de zender als omroep Veronica toegelaten tot het publieke bestel.
Wat was er voor u speciaal aan Radio Veronica?
‘Voor een luisteraar voelde inschakelen op Veronica als een avontuur. Het idee dat er buiten de territoriale wateren een schip lag dat tegen de zin van Den Haag in muziek uitzond, was heel spannend. Destijds wist ik natuurlijk nog niet dat de banden met muziek en programma’s werden opgenomen aan wal en dat die later op het schip werden afgespeeld als uitzending. Als luisteraartje dacht ik echt: er ligt een schip waar mensen radio maken. De dj’s van Veronica vond ik ook toppers. Je mag best weten dat ik als 15-jarige huilend zat te luisteren toen de zender gedwongen door de politiek uit de lucht ging en het stil en leeg werd voor de Nederlandse kust.’
‘Als 15-jarige zat ik huilend te luisteren toen de zender gedwongen uit de lucht ging’
Waarom schreef u er een boek over?
‘Als kind zat ik dag en nacht gekluisterd aan de radio bij ons thuis, waar altijd Veronica aanstond. Mijn ouders hadden echt een heel andere muzieksmaak dan ik. Mijn vader was nog echt de baas in huis, maar gelukkig draaide Veronica ook Nederlandstalige muziek die hij goed vond, zoals Wilma, Heintje en de Heikrekels. Dit in tegenstelling tot Hilversum 3, dat dergelijke platen niet zo snel zou draaien.
Door Veronica ben ik al van jongs af aan gefascineerd geraakt door alles wat met muziek te maken heeft. Het gedrukte exemplaar van de Veronica Top 40 haalde ik elke donderdag bij de platenhandelaar en las ik dan van voor naar achter. Ik heb in de loop der jaren een grote verzameling Veronica-materiaal opgebouwd. Een aantal jaar terug overleed een goede vriend, die mij ook zijn collectie naliet. Daarna ben ik dit boek gaan schrijven.’
Wat is de erfenis van Radio Veronica?
‘Naast het commerciële succes is Veronica ook een grote bron van inspiratie geweest voor latere radiomakers. Diskjockeys van Veronica leerden het vak pas echt van een grote Engelse dj die tijdelijk werkzaam was bij de zender: Robbie Dale. Dit leidde op de lange termijn tot een professionalisering van de hele Nederlandse radio. Daarvoor waren diskjockeys meer amateurs, die hun teksten van een briefje voorlazen. Zij hadden een technicus nodig tijdens het uitzenden. Dale deed alles zelf en maakte daarbij gebruik van een spotmaster. Van deze techniek werd veel geleerd bij Veronica.
Presentatoren van andere zenders hebben de Veronica-aanpak gekopieerd, waardoor je het Veronica-dna overal op de radio terugvindt. Toch heeft er nooit meer een zender als Veronica bestaan, waarbij de diskjockey in dienst stond van de muziek en het bedienen van de luisteraar boven alles stond. Ik luister tegenwoordig naar 192 Radio en kijk naar 192TV, gemaakt door oud-Veronicanen, dat enigszins in de buurt komt van dat oude gevoel.’
Hoe begon Radio Veronica?
‘Veronica is bedacht tijdens een vergadering tussen radiohandelaren; het was eigenlijk een voetnoot op de agenda. In Denemarken was een dergelijke zender (Radio Mercur) buiten het bestaande omroepbestel een groot succes, wat bewees dat er geld mee te verdienen viel. Er werd geld ingezameld onder de aanwezigen: ze brachten 100.000 gulden bijeen voor de opzet van een zeezender onder de naam VRON, wat later Veronica zou worden. Eigenlijk was Veronica een experiment, maar een experiment dat prettig uit de hand zou lopen. Vanwege de programmering en de muziek werd het station snel populair en adverteerders legden grof geld neer voor een reclameblokje van 10 seconden. Er zijn echt miljoenen verdiend.’
Heeft Radio Veronica invloed gehad op de muziekindustrie?
‘Radio Veronica gaf het Nederlandse product net wat meer kans, wat ook leidde tot Nederlandse successen in het buitenland. Daardoor raakte Veronica ook bekend bij buitenlandse platenmaatschappijen die het station hun nieuwe platen aanboden. Mede daardoor is Nederland misschien wel zo’n pioniersland op muziekgebied. De grootste erfenis van Veronica is waarschijnlijk het concept van de hitlijsten. In het buitenland had je deze ook al, maar de Top 40 van Veronica was echt heilig in Nederland en elke artiest probeerde daarop te komen. Tegenwoordig heeft vrijwel elke zender een hitlijst.’
Radio Veronica: 14 jaar hits uit zee
Leo Weijers
240 p. (WBooks, € 29,95)
