Home De stoel van Bobby Fischer

De stoel van Bobby Fischer

'Dit gedoetje tussen mij en Spasski. Dat is een microkosmos van de politieke situatie in de hele wereld.' Bobby Fischer, die in 1972 op IJsland wereldkampioen schaken werd, schuwde nooit grote woorden. Maar deze keer stond hij daarin niet alleen: zijn strijd met Boris Spasski blijft voortleven als een voortzetting, en zelfs uitvergroting, van de Koude Oorlog.

Florentijn van Rootselaar

Gepubliceerd op: 26 mei 2004

Update 2 mei 2023

 
Fischer laat zich eenvoudig inpassen in het schematische model van de Koude Oorlog, waarin hij als Amerikaan de rol kreeg toebedeeld van vrijpostige kapitalist. Hij was buitenissig in zijn eisen als het ging om belichting, de aanwezigheid van camera’s en de hoogte van de schaaktafel. Maar het waren vooral zijn eisen over de hoogte van het prijzengeld die hem in de ogen van velen maakte tot alles wat verwerpelijk was in Amerika. Boris Spasski was minder geschikt om zijn rol te spelen in dit Koude-Oorlogsdrama: hoewel hij werd afgeschilderd als een koele sovjetbureaucraat, was hij in werkelijkheid eerder een playboy die niets op had met de sovjetideologie en zich in de eerste plaats Rus voelde. Ook wist hij door handig marchanderen een aardig appartement te verwerven – niet bepaald het gedrag van een modelburger. 

De BBC-journalisten David Edmonds en John Eidinow nuanceren in Bobby Fischer trekt ten strijde het dramatische beeld van de schaaktweekamp. Ze wijzen erop dat die plaatsvindt tijdens de detente, de periode waarin de gespannen verhouding tussen de VS en de Sovjet-Unie ontdooide. Op hoog niveau bemoeien politici zich dan ook nauwelijks met de schaakwedstrijd. Toch blijkt uit de acties van de spionagediensten van beide landen dat de relatie niet optimaal was.

Zo verspreidde de KGB het gerucht dat in de zwartleren stoel van Fischer een apparaat verborgen zat. Onduidelijk was of het de schaakprestaties van Fischer zou vergroten of het spel van zijn opponent zou aantasten. Om het gerucht aannemelijk te maken, onderwierp de KGB de stoel aan een röntgenonderzoek. Nog steeds is niet bekend of er echt een apparaat was geïnstalleerd in Fischers stoel.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Nieuwste berichten

HN10 2026
HN10 2026
Artikel

Afrikaners waren een uitverkoren, maar bang volk

Een handjevol Nederlandstalige pioniers of ‘Voortrekkers’ verslaat in 1838 een groot Zoeloe-leger. Hun nazaten geloven sindsdien dat zij door God zijn uitverkoren om Zuid-Afrika te beschaven, maar dat de zwarte inwoners hun voortdurend naar het leven staan. De Zuid-Afrikaanse Bloedrivier dankt zijn naam aan de miraculeuze veldslag die hier op 16 december 1838 plaatsvond tussen...

Lees meer
Deelnemers aan de vredesconferentie van 1899.
Deelnemers aan de vredesconferentie van 1899.
Interview

‘Trumps uitspraken betekenen niet het einde van het internationaal recht’

De Amerikaanse regering kondigt sancties aan tegen het Internationaal Strafhof in Den Haag om het instituut te ‘verlammen’. Als gastland speelt Nederland een belangrijke rol bij het promoten van internationaal recht. Jurist, schrijver en onderzoeker Benjamin Duerr vertelt hoe dit eind negentiende eeuw begon, toen in Den Haag twee vredesconferenties plaatsvonden. ’Nederland besefte vroeg het...

Lees meer
Sterfte door de pest in Leiden, 1574
Sterfte door de pest in Leiden, 1574
Onderzoek

Londenaren stierven aan een pestmutatie uit het Ottomaanse Rijk

In Siberië is een laboratoriummedewerkster naar alle waarschijnlijkheid overleden aan de pest. Recentelijk bracht een groep wetenschappers de verspreiding van de pest tussen de veertiende en achttiende eeuw in kaart. Handelsstromen, oorlogen en extreem weer maakten Europa tot ideale voedingsbodem voor de ziekte. In wetenschappelijk tijdschrift PNAS beschrijven biologen hoe ze aan de hand van...

Lees meer
Donskoj in de Slag op het Koelikovo-veld
Donskoj in de Slag op het Koelikovo-veld
Interview

Rusland stuurt botten van middeleeuwse prins naar het front

Rusland stuurt de relieken van een middeleeuwse prins naar Oekraïne om ‘schouder aan schouder’ te staan met de soldaten in de loopgraven. Dat de Russisch-orthodoxe kerk voor een morele boost juist de overblijfselen van Dmitri Donskoj stuurt, is volgens historicus Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland geen toeval. ‘In het traditionele Russische verhaal was Donskoj geen agressor,...

Lees meer
Loginmenu afsluiten