De justitiedossiers van 300.000 verdachte collaborateurs uit de bezettingstijd worden in de komende zes jaar gedigitaliseerd en ontsloten voor het publiek. Dat staat in een voorstel van het Nationaal Archief, Netwerk Oorlogsbronnen, NIOD en Huygens ING. Mogelijk kan iedereen de dossiers straks bekijken via internet.
Na de Tweede Wereldoorlog hebben politie en justitie dossiers aangelegd van alle Nederlanders die werden verdacht van collaboratie met de Duitse bezetter. Samen vormen ze het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR), dat wordt bewaard in het Nationaal Archief in Den Haag. Volgens de huidige regels mogen nabestaanden en onderzoekers uitsluitend dossiers opvragen van personen die aantoonbaar zijn overleden of toestemming tot inzage geven. In 2025 wordt alle beperkingen echter opgeheven. De geplande digitalisering moet het bovendien mogelijk maken andere zoektermen te gebruiken dan de namen van verdachten. In het CABR is bijvoorbeeld informatie te vinden over opgepakte Joden en verzetsmensen.
Of het archief volledig online komt te staan hebben de initiatiefnemers nog niet besloten. ‘Daarover willen we eerst een discussie voeren met belanghebbenden,’ zegt Edwin Klijn, historicus en manager van Netwerk Oorlogsbronnen. ‘Het zou voor nabestaanden gevoelig kunnen liggen als iedereen er via Google achter kan komen dat opa “fout” was in de oorlog. Misschien moeten er bepaalde drempels voor gebruikers komen.’
Verder leeft bij sommige historici de zorg dat gebruikers zonder gedegen achtergrondkennis verkeerde conclusies uit het archiefmateriaal kunnen trekken. Klijn: ‘De CABR-dossiers bevatten verschillende soorten documenten, van getuigenverklaringen tot psychologische rapporten. Je kunt niet zomaar aannemen dat alles wat erin staat onomstotelijk waar is. Door context te bieden zouden we de gebruiker kunnen helpen met het interpreteren van het materiaal, maar het is onmogelijk om alles te ondervangen.’ Over deze en andere ethische aspecten houdt Netwerk Oorlogsbronnen op 12 oktober een symposium, dat is te volgen via een livestream.
