De BRICS-landen hielden een top in het Russische Kazan. Nog meer landen willen zich erbij aansluiten. ‘BRICS is een symptoom van een veranderende wereldorde,’ zegt historicus Thomas Bottelier van de Universiteit Utrecht.
De oorsprong van BRICS komt uit een onverwachte hoek, van investeringsbank Goldman Sachs. In 2001 verzon een bankier van het Amerikaanse concern deze afkorting voor opkomende landen in een researchdossier. ‘De landen spraken er onderling over en hielden in 2009 hun eerste top,’ zegt Thomas Bottelier. ‘Ze willen samenwerken zonder vast verbond. Ze willen meer inspraak in belangrijke multilaterale organen zoals het IMF en de Wereldbank. Ook streven ze ernaar zich naar eigen inzicht te ontwikkelen.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Media als Al Jazeera omschrijven BRICS als een ‘bondgenootschap’. En het samenwerkingsverband doet ook denken aan de Groep van Niet-Gebonden Landen of het Staalpact tussen Duitsland en Italië in 1939. ‘Maar BRICS is niet gebonden aan een verdrag en ook niet militair ingesteld,’ zegt Bottelier. BRICS is volgens hem het best te vergelijken met de machtige G7, de club van rijke landen die voor het eerst bijeenkwam in 1975. ‘Die groep is ouder en de landen zijn beter op elkaar ingespeeld. Daarom kan de G7 echt een vuist te maken op het wereldtoneel, iets wat BRICS niet kan of lijkt te willen kunnen.’
BRICS-landen zijn lang niet zo homogeen in hun opvattingen als de G7, dat uit de grootste westerse economieën plus Japan bestaat. Zo hebben Chinese en Indiase troepen regelmatig aanvaringen aan de landsgrenzen. En is Egypte een belangrijke Amerikaanse bondgenoot, terwijl Iran de Amerikanen haat. ‘De bilaterale betrekkingen tussen de BRICS-landen zijn voornamelijk gebaseerd op wederzijds voordeel. En niet zozeer op gemeenschappelijke opvattingen.’
‘We moeten nog zien hoe het verdergaat met BRICS,’ vertelt Bottelier. ‘Landen als China en India zijn sinds het ontstaan ervan flink sterker geworden, terwijl Brazilië stagneert.’ Hij denkt dat landen als Brazilië en India vrienden willen zijn met het Westen én met andere machtsblokken. Zo kunnen zij optimaal hun eigen belangen behartigen. ‘BRICS is een symptoom van een veranderende wereldorde. Landen als Egypte en Brazilië hoeven niet meer te kiezen: ze zijn niet langer afhankelijk van westerse welwillendheid zoals in de jaren negentig.’
Openingsbeeld: Eerste G6-top in 1975.
