Home Brabant liet verhongerende plattelanders in de steek

Brabant liet verhongerende plattelanders in de steek

Toen de provincie Brabant in de Zuidelijke Nederlanden in 1740-1741 werd getroffen door hongersnood, deden de autoriteiten niets om de arme plattelandsbevolking te helpen. Uit een artikel van historicus Seb Verlinden in het Tijdschrift voor Economische en Sociale Geschiedenis rijst het beeld op van een bestuurlijke elite die alleen oog had voor zijn eigen belangen. 

Een boerderij in betere tijden. Schilderij door Hendrik Willem Schweickhardt, 1774.
Een boerderij in betere tijden. Schilderij door Hendrik Willem Schweickhardt, 1774.

Bas Kromhout

Hoofdredacteur

Gepubliceerd op: 9 januari 2026

Update 20 februari 2026

De crisis werd veroorzaakt door extreem koud en nat weer. De graanoogst mislukte, weilanden liepen onder water en dieren stierven in groten getale. In hun nood stuurden 227 plattelandsgemeenten verzoekschriften aan de Staten van Brabant om vermindering van hun jaarlijkse belastingafdrachten. Slechts 80 gemeenten kregen een – zeer beperkte – korting. De maatregel kwam niet ten goede aan de allerarmsten, die immers nauwelijks belasting betaalden, maar aan zelfstandige boeren, die werden aangeslagen voor hun boerderijen. Deze laatste groep had afgevaardigden in de Staten. 

Dat de provincie niet toeschietelijker was, had aan de ene kant te maken met een eigen betalingsachterstand ten opzichte van de Habsburgse centrale overheid. Tot overmaat van ramp moesten de Staten in 1742 graan opkopen ten behoeve van een passerend regeringsleger van 22.000 Oostenrijkers, die ten oorlog trokken tegen Frankrijk. Aan de andere kant maakten de Staten van Brabant onderscheid tussen slachtoffers van de hongersnood. Omdat ze bang waren voor opstand, gaven ze wel voedselsteun aan de armen in de steden, maar niet aan de hongerenden op het platteland. 

Beeld: Een boerderij in betere tijden. Schilderij door Hendrik Willem Schweickhardt, 1774.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 2 - 2026

Nieuwste berichten

Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald
Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald
Onderzoek

Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald

Enkel de waarheid zou als winnaar uit de strijd mogen komen. Met die ambitie begon het Joegoslaviëtribunaal (ICTV) in 1993 aan zijn taak. Maar het is er niet in geslaagd de historische waarheid over de Joegoslaviëoorlogen eenduidig te schetsen. Dat concludeert historicus en journalist Petar Finci in zijn proefschrift, dat hij op 23 september verdedigde...

Lees meer
Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken
Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken
Artikel

Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken

Tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog entten witte artsen zwarte mensen in met het pokkenvirus, om nieuwe entstof te kweken voor de soldaten aan het front. Vaak gebruikten zij vrouwen en kinderen in slavernij. Die hadden zelf geen enkele keuze en moesten de risicovolle behandeling gedwongen ondergaan. De oorlog tussen de noordelijke en de zuidelijke staten van...

Lees meer
De Bronzen Soldaat (Estisch: Pronkssõdur) in Tallinn is een omstreden Sovjet-oorlogsmonument uit de Tweede Wereldoorlog.
De Bronzen Soldaat (Estisch: Pronkssõdur) in Tallinn is een omstreden Sovjet-oorlogsmonument uit de Tweede Wereldoorlog.
Artikel

Russische cyberaanval legde Estland negentien jaar geleden al grotendeels plat

Europese inlichtingendiensten waarschuwen dat Rusland ‘binnen enkele maanden’ de NAVO wil testen door hybride aanvallen uit te voeren. Dat zou niet voor het eerst zijn. Al in 2007 kreeg Estland te maken met Russische cyberaanvallen en nepnieuws, die de samenleving tijdelijk ontwrichtten. Het begon allemaal vanwege een standbeeld. In een stil hoekje van de militaire...

Lees meer
‘Een bekentenis door marteling was ook in de Middeleeuwen onvoldoende’
‘Een bekentenis door marteling was ook in de Middeleeuwen onvoldoende’
Interview

‘Een bekentenis door marteling was ook in de Middeleeuwen onvoldoende’

De berechting van de ‘architect van de 9/11-aanslagen’ loopt vertraging op, nu de rechtbank heeft bepaald dat zijn door marteling afgedwongen bekentenis geen geldig bewijs is. Het proces tegen Khalid Sheikh Mohammed is verdaagd tot 5 juni 2028. Middeleeuwse rechters in Europa twijfelden beduidend minder aan verklaringen die ‘onder tortuur’ waren afgelegd. Maar ze stelden...

Lees meer
Loginmenu afsluiten