Home Brabant liet verhongerende plattelanders in de steek

Brabant liet verhongerende plattelanders in de steek

Toen de provincie Brabant in de Zuidelijke Nederlanden in 1740-1741 werd getroffen door hongersnood, deden de autoriteiten niets om de arme plattelandsbevolking te helpen. Uit een artikel van historicus Seb Verlinden in het Tijdschrift voor Economische en Sociale Geschiedenis rijst het beeld op van een bestuurlijke elite die alleen oog had voor zijn eigen belangen. 

Een boerderij in betere tijden. Schilderij door Hendrik Willem Schweickhardt, 1774.
Een boerderij in betere tijden. Schilderij door Hendrik Willem Schweickhardt, 1774.

Bas Kromhout

Hoofdredacteur

Gepubliceerd op: 9 januari 2026

Update 20 februari 2026

De crisis werd veroorzaakt door extreem koud en nat weer. De graanoogst mislukte, weilanden liepen onder water en dieren stierven in groten getale. In hun nood stuurden 227 plattelandsgemeenten verzoekschriften aan de Staten van Brabant om vermindering van hun jaarlijkse belastingafdrachten. Slechts 80 gemeenten kregen een – zeer beperkte – korting. De maatregel kwam niet ten goede aan de allerarmsten, die immers nauwelijks belasting betaalden, maar aan zelfstandige boeren, die werden aangeslagen voor hun boerderijen. Deze laatste groep had afgevaardigden in de Staten. 

Dat de provincie niet toeschietelijker was, had aan de ene kant te maken met een eigen betalingsachterstand ten opzichte van de Habsburgse centrale overheid. Tot overmaat van ramp moesten de Staten in 1742 graan opkopen ten behoeve van een passerend regeringsleger van 22.000 Oostenrijkers, die ten oorlog trokken tegen Frankrijk. Aan de andere kant maakten de Staten van Brabant onderscheid tussen slachtoffers van de hongersnood. Omdat ze bang waren voor opstand, gaven ze wel voedselsteun aan de armen in de steden, maar niet aan de hongerenden op het platteland. 

Beeld: Een boerderij in betere tijden. Schilderij door Hendrik Willem Schweickhardt, 1774.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 2 - 2026

Nieuwste berichten

De eerste ivf-baby Louise Joy Brown en haar moeder bij de Phil Donahue Show in 1979.
De eerste ivf-baby Louise Joy Brown en haar moeder bij de Phil Donahue Show in 1979.
Artikel

De geschiedenis van ivf: een baby uit een buisje

De geboorte van de eerste ivf-baby veroorzaakte wereldwijd een sensatie. Maar er waren ook zorgen: konden via embryoselectie voortaan ‘superieure mensen’ worden gecreëerd? En bracht kunstmatige bevruchting het traditionele gezin niet in gevaar? Op 25 juli 1978 werd de Britse Louise Joy Brown geboren. Een blakende baby van 2,6 kilogram die met een keizersnede ter...

Lees meer
Galileo Galilei. Schilderij door Justus Sustermans, circa 1640.
Galileo Galilei. Schilderij door Justus Sustermans, circa 1640.
Nieuws

Galilei ontdekte rekenfouten in Griekse astronomie

Galileo Galilei blijkt niet altijd een fervent aanhanger van het heliocentrisme te zijn geweest. Net zoals de meeste van zijn tijdgenoten dacht ook Galilei aanvankelijk dat de zon om de aarde draaide en niet andersom. Een toevallige vondst maakt duidelijk waarom Galilei van gedachten veranderde. Historicus Ivan Malara was in de Nationale Centrale Bibliotheek van...

Lees meer
Jongeman met valk. Iraanse tekening uit de zestiende of zeventiende eeuw.
Jongeman met valk. Iraanse tekening uit de zestiende of zeventiende eeuw.
Nieuws

Arctische valken in Bagdad

In de negende eeuw kreeg de kalief van de Abbasiden in Bagdad steeds hetzelfde geschenk van andere vorsten: witte valken. Valken waren in de negende eeuw een bekend statussymbool in de islamitische wereld, maar hun witte kleur was ongebruikelijk. Hoe kwamen deze vogels in het Midden-Oosten terecht? Volgens nieuw onderzoek waren het de Vikingen die...

Lees meer
Portret van Homerus uit 1639, door een onbekende kunstenaar.
Portret van Homerus uit 1639, door een onbekende kunstenaar.
Artikel

Heeft de dichter van de Odyssee wel echt bestaan?

Dankzij Christopher Nolans verfilming van zijn heldendicht de Odyssee staat Homerus weer in de schijnwerpers. Wie was hij? En heeft hij het wereldberoemde verhaal over de omzwervingen van Odysseus wel zelf bedacht en opgeschreven? Arm en blind, maar gezegend met een groot talent: zo stelden de oude Grieken zich Homerus voor. In elke stadstaat gingen...

Lees meer
Loginmenu afsluiten