Home Ideologie van het communisme niet failliet

Ideologie van het communisme niet failliet

Turkse islamisten gebruiken dezelfde methodes om hun aanhang te vergroten als communisten. Dat zei Eric van Ree tijdens een discussieavond in het oude CPN-bolwerk Felix Meritis.

Marchien Kuijken

Gepubliceerd op: 15 juli 2009

Update 25 mei 2023

door Marchien Kuijken

‘Iedereen die nu moet kiezen of hij in 1933 als rijk persoon naar de Sovjet-Unie gaat of als jood naar Duitsland in 1943, kiest het eerste,’ zei socioloog Erik van Ree om het verschil aan te duiden tussen communisme en nazisme, twee ideologieën die vaak met elkaar worden vergeleken. Hij trok deze conclusie tijdens de discussie in Felix Meritis in Amsterdam bij de presentatie van zijn boek Wereldrevolutie. De communistische beweging van Marx tot Kim Jong Il.

Van Ree, zelf een oud-maoïst, debatteerde op woensdag 16 november in dit oude CPN-bolwerk met onder anderen CPN-kenner Arthur Stam en oud-eurocommissaris Frits Bolkestein over de historische en de politiek-filosofische kanten van het communisme. ‘Volgens mij zitten er veel oud-gelovigen in de zaal,’ constateerde uitgever Jan Mets over het publiek van ruim honderd personen.
Tijdens de discussie kwamen niet alleen de CPN en communistische grootheden als Stalin en Mao aan bod. Ook de val van het communisme in Oost-Europa eind jaren tachtig werd uitgebreid besproken. Stam verklaarde die uit de verschillende interpretaties van het communisme: ‘De deelnemers aan volksbewegingen zagen er iets heel anders in dan de partijtop.’

Van Ree besprak ook het bewind van de Cambodjaanse leider Pol Pot en de verschillende fases in het communisme. In de eerste fase zoeken communisten steun bij democraten om zoveel mogelijk aanhang te krijgen. Pas in de tweede fase schaffen zij het privé-eigendom af. ‘Pol Pot ging al in de eerste fase tot onteigening over. Dat leidde tot veel geweld en weinig steun.’ Van Ree benadrukte dat deze gefaseerde aanpak niet specifiek communistisch is: ‘Je ziet het ook bij de Turkse islamisten, die eerst brede steun proberen te vinden voor hun politiek.’

Het publiek reageerde vooral op de stelling dat niet de uitwerking van het marxisme, maar het marxistisch ideaal zelf het probleem was. Van Rees opmerking dat de kern van het probleem ligt in het criminaliseren van eigendom, leidde tot veel instemmend geknik. Vlammende betogen ter verdediging van de communistische idealen ontbraken volkomen.

Toch ging het Bolkestein te ver om de ideologie van het communisme failliet te verklaren: ‘Ik hoop erg dat het communisme heeft afgedaan, maar het groeit nu weer in bijvoorbeeld Tsjechië.’ Een typisch communistisch tafereel was er volgens een bezoekster wel in de pauze: ‘De lange rij voor het opscheppen van soep doet me denken aan de vroegere communistische regimes met hun voedselbedeling.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten