In het tijdperk-Trump lijkt het historische voorbeeld van Dwight Eisenhower plotseling relevant. Ook deze oud-generaal betrad in 1953 het Witte Huis zonder enige politieke ervaring. En ook hij vertegenwoordigde een politieke omwenteling.
Eisenhower maakte een einde aan twee decennia Democratische overmacht onder Franklin Roosevelt en Harry Truman, waarin de overheidsinvloed fenomenaal was toegenomen.
Journalist Bret Baier, die als presentator verbonden is aan het conservatieve nieuwskanaal Fox, ziet dan ook veel parallellen tussen beide Republikeinse presidenten. Toch toont zijn bestseller onbedoeld de vele contrasten tussen de principiële militair en de onberekenbare ondernemer. Baier laat zien hoe de bedachtzame Eisenhower in de laatste drie dagen van zijn ambtsperiode de balans opmaakte voordat hij in januari 1961 het presidentschap, en in zekere zin het lot van de westerse beschaving, overdroeg aan de Democraat John F. Kennedy.
Eisenhower was altijd hoffelijk geweest tegenover zijn politiek tegenstanders en nam alle tijd om zijn onervaren opvolger in te werken. Hij was filosofisch en principieel, en bevocht daarom de burgerrechten voor zwarte Amerikanen. De voormalig opperbevelhebber had zich bovendien ontwikkeld tot een hoeder van de vrede tijdens de nucleaire wapenwedloop van de Koude Oorlog. Hij sloot zijn presidentschap af met een afscheidsrede waarin hij het Amerikaanse publiek waarschuwde tegen de invloed van het ‘militair-industrieel complex’. Door de bril van deze presidentiële transitie aan het begin van de jaren zestig biedt dit boek een mooi beeld van de ambities van Eisenhowers presidentschap. Het toont daarmee ook het belang van behoedzaam leiderschap in een gevaarlijk wereld.
Jaap Verheul is historicus en verbonden aan de Universiteit Utrecht.
Three Days in January, Dwight Eisenhower’s Final Mission – Bret Baier en Catherine Whitney | 368 p. HarperCollings, € 16,10
