Home Collaboratiedossiers openbaar

Collaboratiedossiers openbaar

Bas Kromhout

Hoofdredacteur

Gepubliceerd op: 20 september 2021

Update 18 april 2023

De justitiedossiers van 300.000 verdachte collaborateurs uit de bezettingstijd worden in de komende zes jaar gedigitaliseerd en ontsloten voor het publiek. Dat staat in een voorstel van het Nationaal Archief, Netwerk Oorlogsbronnen, NIOD en Huygens ING. Mogelijk kan iedereen de dossiers straks bekijken via internet.

Na de Tweede Wereldoorlog hebben politie en justitie dossiers aangelegd van alle Nederlanders die werden verdacht van collaboratie met de Duitse bezetter. Samen vormen ze het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR), dat wordt bewaard in het Nationaal Archief in Den Haag. Volgens de huidige regels mogen nabestaanden en onderzoekers uitsluitend dossiers opvragen van personen die aantoonbaar zijn overleden of toestemming tot inzage geven. In 2025 wordt alle beperkingen echter opgeheven. De geplande digitalisering moet het bovendien mogelijk maken andere zoektermen te gebruiken dan de namen van verdachten. In het CABR is bijvoorbeeld informatie te vinden over opgepakte Joden en verzetsmensen.

Of het archief volledig online komt te staan hebben de initiatiefnemers nog niet besloten. ‘Daarover willen we eerst een discussie voeren met belanghebbenden,’ zegt Edwin Klijn, historicus en manager van Netwerk Oorlogsbronnen. ‘Het zou voor nabestaanden gevoelig kunnen liggen als iedereen er via Google achter kan komen dat opa “fout” was in de oorlog. Misschien moeten er bepaalde drempels voor gebruikers komen.’

Verder leeft bij sommige historici de zorg dat gebruikers zonder gedegen achtergrondkennis verkeerde conclusies uit het archiefmateriaal kunnen trekken. Klijn: ‘De CABR-dossiers bevatten verschillende soorten documenten, van getuigenverklaringen tot psychologische rapporten. Je kunt niet zomaar aannemen dat alles wat erin staat onomstotelijk waar is. Door context te bieden zouden we de gebruiker kunnen helpen met het interpreteren van het materiaal, maar het is onmogelijk om alles te ondervangen.’ Over deze en andere ethische aspecten houdt Netwerk Oorlogsbronnen op 12 oktober een symposium, dat is te volgen via een livestream.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 10 - 2021

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten