Home Van muur tot muur – Jonathan Holslag

Van muur tot muur – Jonathan Holslag

Van muur tot muur – Jonathan Holslag

Jeroen Vullings

Schrijver en criticus

Gepubliceerd op: 20 september 2021

Update 13 oktober 2022

Op het eerste gezicht lijken de afgelopen decennia gouden jaren. Maar waren ze dat wel? Ging het niet eigenlijk bergafwaarts met de wereld? Jonathan Holslag inventariseert wat er misging en doet aanbevelingen voor de toekomst.

Het zag er zo goed uit in 1989 met de val van de Muur. De wereld leek beter te worden. Politicoloog Jonathan Holslag gebruikt daarvoor in zijn studie Van muur tot muur. De wereldpolitiek sinds 1989 de loden termen ‘economische mondialisering en democratisering’. We spreken dan over de jaren negentig.

In de decennia erna ging het bergafwaarts. Eerst kwam de democratisering tot stilstand, daarna stagneerde de economische groei, de militaire uitgaven groeiden in gelijke mate met gewapende conflicten en het nationalisme tierde en tiert welig. En nu, met als nekslag de Covid-19-pandemie, is wat Holslag noemt de ‘fragmentatie’ dramatisch toegenomen.

Hoe kon het in die voorbije dertig jaar zo misgaan? Die ambitieuze vraag beantwoordt de academicus Holslag ruim 400 inzichtelijke pagina’s lang in deze voor zijn studenten geschreven kroniek van de recente wereldpolitiek. Daartoe stelt hij eerst een kritische vraag: was de periode tussen 1989 en 2020 wel zo’n gouden tijd? Daarna buigt hij zich over mogelijke oorzaken van de verandering van de wereld: de machtsverschuiving na de ineenstorting van de Sovjet-Unie ten gunste van het Westen; de decadentieval (het verzwakte Westen); het feit dat autoritaire regimes (China) door het Westen sterk konden worden; hoogmoed, voortvloeiend uit geloof in militaire technologie, wat leidde tot ingrijpen met drones en raketten in andere landen; de verhouding tussen landen en machtsblokken die Holslag ‘de school van de agressie’ doopt; de veranderende aard van de macht; hoe kennisverwerving aan grenzen is gebonden.

Het intrigerende is dat Holslag niet vastzit aan één zienswijze; hij wisselt het perspectief van het Westen soepel af met standpunten vanuit andere werelddelen. Dat levert een boeiend en leerzaam boek op. Na lezing zijn we weer helemaal bij.

Knap ja, dat vooral. Maar verrassend? Uiteindelijk wel. Het aardige is dat de bloedserieuze, gedegen Holslag zichzelf tegen het slot van zijn studie wat frivoliteit in de zin van speculatief denken toestaat. In het paragraafje ‘2021’ suggereert hij dat een poging het machtsevenwicht te herstellen door tegenwicht aan China te bieden het best kan plaatsvinden door ons welvaartsniveau te verhogen en ontwikkelingslanden te helpen dat ook te doen. Dat zou de manier zijn om oorlogen te vermijden. En vermijd hoogmoed, adviseert hij, leer van onze recente diplomatieke geschiedenis. Nu maar hopen dat die bede mondiaal gehoor krijgt.

Jeroen Vullings is criticus.

Van muur tot muur. De wereldpolitiek sinds 1989
Jonathan Holslag, 432 p. De Bezige Bij, € 34,99
Bestel in de webshop.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 10 - 2021

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten