Home Leopold II. Het hele verhaal – Johan op de Beeck

Leopold II. Het hele verhaal – Johan op de Beeck

Leopold II. Het hele verhaal – Johan op de Beeck

Jeroen Vullings

Schrijver en criticus

Gepubliceerd op: 22 oktober 2020

Update 13 oktober 2022

Was Leopold II (1853–1909), de tweede koning van België, een slecht mens? Op grond van de onder zijn verantwoordelijkheid gepleegde misdaden tegen de menselijkheid, de talloze moorden, verminkingen en ander molest in zijn koloniale privéproject Congo-Vrijstaat, kun je hem een massamoordenaar noemen. Maar is dat het hele verhaal?

Zijn nieuwe biograaf Johan Op de Beeck kiest in Leopold II niet voor zo’n eenzijdig stempel. De ondertitel luidt ‘Het hele verhaal’ - en dat maakt hij waar. Hij presenteert de monarch zo sterk als een kind van zijn tijd dat die tijd een tweede hoofdpersoon lijkt. De tekenen des tijds, kolonialisme en imperialisme, typeren de regeringsperiode van Leopold II (1865–1909). Leopold II zette van meet af aan alles op alles om een groot rijk te realiseren, en dat is hem gelukt. Hij wist haarscherp wat hij wilde en hij was handig, op het manipulatieve af.

Interessant is dat zijn onderdanen niet zaten te springen om een kolonie; zij wilden liefst (vrij)handeldrijven, zakendoen in plaats van oorlog voeren. Zoveel verschil is er dus niet tussen Belgen en Nederlanders. Die wens van zijn volk moest Leopold II incalculeren. Wonder boven wonder wist hij zijn land buiten de Frans-Duitse Oorlog te houden, in weerwil van Bismarcks plannen om desnoods België onder de voet te lopen.

Verder was Leopold II gek op geld. Hij was zuinig, maar wist heel goed hoe hij geld moest verdienen – meer en meer richtte hij zich daarom op vastgoed. Altijd was hij op zoek naar goede beleggingstips, en hij had een groot netwerk in de financiële sector. Op de Beeck schrijft: ‘In ieder geval beschikte hij zo over wat we tegenwoordig “voorkennis” zouden noemen.’ Geldzucht motiveerde hem sterk. Vandaar zijn sympathie voor Spa en Oostende (vanwege de casino’s ware ‘geldmachines’) en de economische exploitatie van ‘zijn’ kolonie: Congo-Vrijstaat. Inmiddels kennen we de misdaden die daar zijn gepleegd, maar we mogen niet vergeten dat zijn onderdanen in België fors geprofiteerd hebben van deze groteske hobby van hun eigengereide vorst.

Jeroen Vullings is biograaf en criticus.

Leopold II. Het hele verhaal. Johan Op de Beeck, 813 p. Horizon, € 39,99

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 10-2020

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten