Techgigant Google bracht afgelopen zomer een app op de markt die Egyptische hiëroglyfen ontcijfert. Maar het programma werkt verre van optimaal.
Het nieuwe hiëroglyfenprogramma Fabricius bestaat uit een luchtig deel voor leken – de makers lijken vooral te mikken op kinderen - die ter lering en vermaak met tekens kunnen prutsen en hiëroglyfen kunnen vergelijken met emoji’s. Het tweede deel is bedoeld voor serieus werk. ‘Al 200 jaar vertalen egyptologen hiëroglyfen op dezelfde manier,’ vertelt Google in een animatiefilmpje. ‘Machine learning kan de benodigde tijd reduceren,’ gaat het verder, terwijl een bebaarde man en een knappe vrouw met tropenhelm soepeltjes op een tablet oude teksten analyseren ‘en nieuwe onderzoekspaden openen’.
Fabricius moet experts dus helpen hiëroglyfen te vertalen. Egyptoloog Daniel Soliman van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden testte het programma, en is niet enthousiast. ‘Ik heb geprobeerd een deel van de tekst te vertalen van de grafkapel van rechter en priester Hetepherachtyy, die bij ons in het museum staat. Daarvoor moet je eerst op basis van een foto een “facsimile” maken, een versie van het beeld waarmee het programma overweg kan. Dat kan in Fabricius, maar het gaat erg moeizaam en de facsimile die je zo maakt, verdient die naam eigenlijk niet. Hij is veel te grof. In volgende stappen merkte het programma een deel van de hiëroglyfen niet op. En voor zover ik resultaten kreeg, kon ik die niet omzetten naar Word of een ander programma, zodat ik er weinig aan had.’
Volgens Soliman hebben de makers te weinig oog gehad voor de immense variatie in hiëroglyfen, die zijn gemaakt tijdens drie millennia, op verschillende ondergronden en met verschillende technieken. In theorie kan het zelflerende Fabricius beter worden in het herkennen van tekens, als veel onderzoekers het programma voeden met data. Maar voorlopig vindt Soliman het programma niet bruikbaar genoeg om daar tijd in te stoppen.
