Wonderlijk genoeg bleef de dictatuur in Noord-Korea in stand toen de rest van de communistische wereld na 1989 eindelijk vrijheid kon smaken. Sterker nog: in die stalinistische tirannie werd het nog erger dan het al was. Het land stond opeens helemaal alleen; de Russische steun was weggevallen en ook de Chinese buren lieten het afweten – simpelweg uit gebrek aan interesse. Hongersnoden waren het gevolg. De somberste raming is dat een miljoen Noord-Koreanen daardoor het leven liet. Al bijna tachtig jaar heerst in Noord-Korea een wrede familiedynastie en nog is het einde niet in zicht. Waarom?
In het (interessantste) vierde deel en in de epiloog van haar alomvattende studie Broederstrijd in Korea. Het oneindige conflict tussen Noord en Zuid waagt de Amerikaanse academica Sheila Miyoshi Jager (dochter van een Nederlander) zich aan een antwoord. Daarvoor beschrijft ze helder, van meet af aan, de Koreaanse broederstrijd, ingebed als die was in een internationaal krachtenveld. Maar sinds 1953 is er strikt genomen geen fysieke oorlog meer gevoerd tussen de twee Korea’s, dus de vraag blijft: waarom werd dan in de Noord-Koreaanse schurkenstaat de tirannie opgevoerd?
Jager toont aan dat zorgen om de economie de belangrijkste drijfveer hiervoor waren. De Noord-Koreaanse heersers zagen met lede ogen aan dat de welvaartskloof tussen hun bevolking en de Zuid-Koreanen steeds dieper gaapte; opstand lag in Noord-Korea op de loer. Hun respons was om de duimschroeven strakker aan te draaien. Ook het sinistere dreigen met vernietiging van de zuiderburen door de inzet van nucleaire wapens hoort bij deze bewuste strategie. De bedoeling is om hulp van het Westen af te dwingen. Die jarenlange chantage werkt helaas.
De brandende vraag na lezing van Jagers standaardwerk is: krijgen de Noord-Koreanen het ooit beter? Ja, stelt ze voorzichtig, indien Noord-Korea nog meer binnen de economisch gestuurde invloedssfeer van China komt, min of meer als officieuze provincie (of liever: wingewest) van China. Nog steeds interesseert dat buurland de ondemocratische Chinese kapitalisten geen zier, maar wél willen ze dat de kassa bij hen blijftn rinkelen. En een stalinistische knoet en paranoïde isolatiedrift zijn niet bevorderlijk om riante hoeveelheden yuans te verdienen. Kortom, ‘The economy, stupid’ is ook hier de beste, verhoopte strategie tot verandering van bewind.
Jeroen Vullings is biograaf en criticus
Broederstrijd in Korea. Het oneindige conflict tussen Noord en Zuid, Sheila Miyoshi Jager. 688 p.Omniboek, € 39,99
