Home Fugger wil zijn geld terug

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar.

Fugger wil zijn geld terug
Jakob Fugger. Ets door Albrecht Dürer, 1518.

Rob Hartmans

Historicus, journalist en vertaler

Gepubliceerd op: 20 november 2026

Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van de machtigste heerser van Europa zorgde dit schrijven voor veel commotie, omdat deze actie van Fugger werd gezien als uiterst onbeschaamd, om niet te zeggen onbeschoft. De bankier herinnerde de 23-jarige Karel namelijk fijntjes aan het feit dat wanneer Fugger vier jaar daarvoor niet meer dan een 500.000 gulden aan de zeven Duitse keurvorsten had betaald, hij nooit tot keizer was gekozen. Jakob Fugger, bijgenaamd ‘de Rijke’, wilde nu zijn geld terug, met de afgesproken rente.

Veel aristocraten beschouwden zoiets als ongehoorde brutaliteit, want Fugger mocht dan wel de rijkste bankier en ondernemer van Europa zijn, en hij was dan weliswaar in 1514 tot ‘rijksgraaf’ verheven, maar hij moest wel zijn plaats kennen. De Fuggers waren namelijk ruim anderhalve eeuw eerder nog straatarme, horige boeren geweest, dus moesten ze geen kapsones krijgen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

In 1367 was Hans Fugger de Jongere het Zwabische dorpje Graben ontvlucht en had zich in de nabijgelegen ‘vrije rijksstad’ Augsburg gevestigd als weversknecht. Na enkele jaren werd hij zelfstandig wever en wist hij zich op te werken tot welvarende textielhandelaar. Zijn nakomelingen bouwden het bedrijf verder uit, investeerden in koper- en zilvermijnen en in allerlei vormen van nijverheid. Ook werden de Fuggers actief in de wapenhandel, het transport- en verzekeringswezen en ze ontwikkelden zich tot bankiers. Ze bouwden in heel Europa een enorm netwerk van kantoren en handelsposten op en leenden geld aan verschillende pausen en de uiterst ambitieuze Habsburgse vorsten. De kracht van het concern bestond uit briljante planning en organisatie, en dankzij het enorme netwerk nam de firma een ongekende informatiepositie in, waarmee men invloed kon uitoefenen op de heersers en politiek van die tijd.

Het vuistdikke boek van Peter F. Anthonissen beschrijft op levendige en heldere wijze de enorme verwevenheid van economische, politieke en kerkelijke macht tijdens de ‘lange zestiende eeuw’. Hij laat duidelijk zien dat niet alleen de situatie van Karel V, wegens diens permanente oorlogen en kolossale schuldenlast, precair was, maar dat ook aan de stoelpoten van de Fuggers werd gezaagd. Klachten over kartelvorming, prijsmanipulatie en ongezonde machtsconcentratie klonken ook toen veelvuldig. De neergang van het bedrijf begon in de tweede helft van de zestiende eeuw, deels als gevolg van slechte investeringen en familieperikelen, maar vooral doordat de vele vorsten aan wie geld was geleend notoire wanbetalers waren.

Bankiers van God en keizer. Het geld van de Fuggers, 1475-1625.

Peter F. Anthonissen

815 p. Ertsberg, € 44,95

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 11 - 2026

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Vladimir Poetin, Xi Jinping en Donald Trump in Shenzhen, 19 november 2026.
Vladimir Poetin, Xi Jinping en Donald Trump in Shenzhen, 19 november 2026.
Interview

Ontmoeting van Trump, Xi en Poetin kan niet tippen aan Jalta 

Poetin, Xi en Trump kwamen vandaag samen in de Chinese stad Shenzhen, een ontmoeting die veelvuldig wordt vergeleken met de Conferentie van Jalta in 1945. Volgens militair historicus Christ Klep gaat die vergelijking mank: ‘De diplomatie van Jalta bestaat niet meer.’  ‘Het nieuwe Jalta’, zo wordt de ontmoeting tussen de hedendaagse grootmachten Rusland, China en...

Lees meer
Loginmenu afsluiten