Artikelen geschreven door Bram van der Wilt
Frankrijk is verdeeld over het Vichy-regime
De zuidelijke helft van Frankrijk was tijdens de oorlog een satellietstaat van de nazi’s, met aan het hoofd maarschalk Philippe Pétain. Was hij een collaborateur of probeerde hij de Fransen juist te beschermen? Daarover woedt nog steeds een debat. In de zomer van 1940 werd Frankrijk binnen enkele weken onder de voet gelopen door nazi-Duitsland....
Vrouwen maakten andere kunst dan mannen
De kunstwereld in de zeventiende en achttiende eeuw lijkt een mannenbolwerk. Maar als je anders kijkt, wordt de belangrijke rol van vrouwen zichtbaar. In 1697 toerde tsaar Peter de Grote door de Republiek. Hij bracht ook een bezoek aan het atelier van Joanna Koerten aan de Herengracht in Amsterdam. Koerten was wereldberoemd vanwege haar prachtige papierknipkunst. Vrouwen als zij konden in de zeventiende eeuw een aanzienlijke status bereiken door zich te specialiseren in andere kunstvormen dan de schilderkunst. Als je ook naar die...
De geschiedenis van huisdieren: van honden en katten tot krokodillen
Al duizenden jaren leven mensen samen met huisdieren. Soms is het contact vooral functioneel, maar dikwijls ontstaat er een diepe band. Veel dieren zijn vertrouwde huisgenoten die een vaste plek innemen in het dagelijks leven. De oude Egyptenaren hielden behalve honden en katten, ook bavianen, gazellen en soms zelfs jonge leeuwen. Hun honden vervulden praktische taken, zoals jacht en bewaking. Terwijl katten onmisbaar waren...
Hoe Jan van Eyck de schilderkunst voorgoed veranderde
Diepe kleuren, weelderige details en karakteristieke portretten. De schilderijen van de Vlaamse meester Jan van Eyck zijn na ruim 600 jaar nog steeds overrompelend. Generaties kunstenaars in heel Europa zijn door hem beïnvloed. Vanaf het moment dat Het Lam Gods in 1432 wordt getoond in de St. Baafskathedraal in Gent, is Jan van Eyck beroemd....
Wie tegenwoordig een lintje krijgt, staat in een eeuwenlange traditie
Vanaf de Middeleeuwen deelden vorsten onderscheidingen uit. Eerst alleen aan de adel, later ook aan het gewone volk. De oudste ridderordes ontstonden tijdens de kruistochten, vaak tot ongenoegen van de vorsten. De Tempeliers, de Hospitaalridders en de Duitse Orde combineerden een religieuze levenswijze met militaire taken: ze beschermden pelgrims en verdedigden hen in het Heilige Land. Ze waren niet ondergeschikt aan wereldlijke heersers, maar gehoorzaamden alleen aan de...
De invoering van de dienstplicht: jongemannen moesten naar het front
Militaire dienst was tijdens de Koude Oorlog vooral een vervelende onderbreking van een studie of carrière. Maar in vroeger tijden moesten tienduizenden dienstplichtige Nederlanders echt hun leven wagen aan het front. Vóór het bestaan van een algemene dienstplicht waren oorlogvoerende regeringen en landheren vooral afhankelijk van betaalde beroepssoldaten. Na een verloren slag konden ze niet...
In Trumps balzaal zie je de invloed van Versailles
De Franse koning begon ermee en daarna wilden andere vorsten het ook: een paleis beladen met goud, marmer en spiegels. Allemaal imiteerden ze Versailles. In 1662 besloot de Franse koning Lodewijk XIV dat het bescheiden jachtverblijf dat zijn vader bij Versailles had laten bouwen moest uitgroeien tot het centrum van zijn rijk. Het nieuwe paleis...
Het Oude Egypte bracht westerlingen in vervoering
Mummies, piramides en beeldjes van lapis lazuli vonden veel Nederlanders onweerstaanbaar. In de negentiende eeuw begonnen ze van alles te verzamelen dat met het Oude Egypte te maken had. Het leidde tot de oprichting van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Tot poeder gemalen mummieresten waren een populair geneesmiddel in de zeventiende eeuw. De Leidse...
Jacob van Maerlant vulde zijn natuurencyclopedie met eenhoorns, leeuwen en kannibalen
Mensen met één gigantische voet, een eenhoorn die alleen door een maagd gevangen kan worden of een steen die honger en dorst verdrijft. Dit alles staat, naast meer bekende wezens als leeuwen en zeehonden, in de natuurencyclopedie Der naturen bloeme (‘Het mooiste uit de natuur’) van Jacob van Maerlant. Het is de eerste grote natuurencyclopedie...
Pronken met onze families doen we al eeuwen
Gezellig, gelovig of rijk. Met een familieportret laten gezinnen aan de buitenwereld zien wie ze zijn. En dat ze hun leven goed voor elkaar hebben. Wie in de zeventiende eeuw een Amsterdams grachtenhuis binnenliep, kon in de ontvangstkamer worden verwelkomd door een groot schilderij van de bewoners. Bijvoorbeeld van een strenge vader in donkere mantel...
Woonwagenbewoners hebben liever een huis op wielen
Tienduizenden mensen willen niet in een huis, maar in een woonwagen leven. Dat leidt al eeuwen tot discriminatie en tot strijd met de overheid, die hun vrijheid steevast probeert in te perken. In Nederland hebben ook altijd mensen gewoond zonder vaste verblijfplaats. In de Middeleeuwen waren dit reizende handelaren of mensen met een specialistisch beroep....
Nederlanders maken zich al eeuwen druk over de jacht. Maar niet uit dierenliefde
Tijdens een jachtpartij schoten edelen van de Republiek onbelemmerd vele dieren. Eind achttiende eeuw kwam daar steeds meer verzet tegen. Maar niet uit dierenliefde. Het was een verslavend tijdverdrijf. Met een horde achter het wild aan stuiven of juist in je eentje dieren besluipen. Te paard, ondersteund door jachthonden of valken, schoten jagers ‘edel wild’,...