Home `Een mening’

`Een mening’

Bastiaan Bommeljé

Historicus

Gepubliceerd op: 11 februari 2002

Update 7 april 2020

Nederland puilt uit van zaken waarover men in het geheel niets wil weten. En de zaak waarover men wel het minst wil weten, is het koningshuis. Men tolereert de Oranjes zwijgend, zoals men een regenbui of een universitaire opleiding met een stiff upper lip over zich heen laat gaan. Althans, ik meende dat zulks in beschaafde kringen de rigueur was.

Dit abuis openbaart hoe weinig ik in beschaafde kringen verkeer. De Oranjes liggen thans op ieders lippen, en onlangs waaide er zelfs stof op over een geschiedfilosofische opmerking die Maxima en Willem-Alexander maakten aan de vooravond van hun huwelijk. Zij noemden het onderzoek van de historicus Michiel Baud naar de rol van vader Zorreguieta tijdens het militaire bewind in Argentinië even unisono als welgemeend `een mening'. Politici tuimelden over elkaar heen om deze uitspraak te bestempelen als `dom', en Baud zelf gaf een schriftelijke verklaring uit waarin hij meldde dat zijn mening wel degelijk stoelde op onderzoek van niet minder dan `duizenden bladzijden' leesvoer.
Hoewel de Leidse historicus van Oranje in wijsgerige zin gelijk had, is het toch jammer dat hij enigszins neerbuigend deed over de goedbedoelde inspanningen van Baud. Met zijn `mening' was hij immers niet de eerste Nederlands historicus die het vorstenhuis met groot vertoon van dienstbaarheid uit de penarie redde. Sterker nog: de Oranje-dynastie is in hoge mate de vrucht van meningen van geschiedvorsers. Verleden jaar publiceerde de Amsterdamse historica Sandra Langereis nog het belangwekkende proefschrift Geschiedenis als ambacht, waarin dit ter sprake komt.
In haar werk over de oervaders van de vaderlandse geschiedschrijving, Scriverius en Buchelius, blijkt zonneklaar hoe nijver - en na lezing van wel `duizenden bladzijden' - deze historici met hun meningen de fundamenten legden van ons koningshuis. Zij deden zulks overigens op rechtstreeks verzoek van stadhouder Frederik Hendrik, de zoon van Willem van Oranje en in 1625 opvolger van zijn broer Maurits. Frederik Hendrik wilde zijn vorstelijke ambities schragen met een bijpassend verleden, inclusief een klinkende genealogie en oogverblindende heraldiek.
Petrus Scriverius uit Leiden liet zich willig voor dit karretje spannen (Orange faut bien une messe, denkt men algauw in de Sleutelstad), maar zocht wel rugdekking van zijn minder enthousiaste Utrechtse collega Arnoldus Buchelius. Uit hun briefwisseling blijkt dat de heren wat lacherig waren over de vorstelijke ambities van de stadhouder, die alleen kon bogen op een grafelijke wapentje. Maar zoals dat gaat, kwamen zij uiteindelijk met een geschiedkundig rapport dat bij de Oranjes in de smaak viel. Zozeer dat de Leidse hoogleraar nog eens mocht opdraven, nu om Frederiks zoon Willem II te redden.
Die zou in 1641 trouwen met Maria Stuart, maar aan de vooravond van het huwelijk wilde het Engelse koningshuis bewijs dat men niet in zee ging met een Hollandse parvenu. Scriverius was Leids historicus genoeg om razendsnel een klinkende stamboom en dito wapenteken voor Willem te verzinnen, met onnavolgbaar lange historische wortels. De Engelsen zwichtten voor dit geschiedkundig geweld, en aldus geschiedde het dat wij straks een historicus als vorst hebben dankzij de `mening' van andere historici.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten