Vanwege hun banden met seksdelinquent Jeffrey Epstein komen de voormalige Britse prins Andrew en de Noorse kroonprinses Mette-Marit steeds verder in het nauw. Volgens historicus Kemal Rijken zijn het opvallend vaak royals van het tweede garnituur, die zich in de nesten werken.
Waarom lijken zo veel prinsen en prinsessen zich te misdragen?
Rijken: ‘Om dat te begrijpen moet je kijken naar hun status binnen de verschillende koningshuizen. Het gaat namelijk vaak om minor royals: zij zijn gedaald in de hiërarchie of hebben geen duidelijke taakomschrijving. Je vindt ze in alle Europese koningshuizen: neem bijvoorbeeld de voormalige Britse prins Andrew of de Belgische prins Laurent.’
‘Naarmate een koninklijk gezin groeit, krijgen zulke leden minder functies en zo kunnen zij tussen wal en schip raken. Velen krijgen geen uitkering en moeten zelf hun broek ophouden. Ze willen meestal hun leven in de hogere kringen van de samenleving in stand houden en gebruiken bijvoorbeeld hun titels om er zakelijk van te profiteren.’
Is wangedrag van tweederangs prinsen en prinsessen dan geheel te wijten aan hun familiesituatie?
‘Als minor royals van jongs af aan niet goed worden begeleid, dan is de kans groot dat het verkeerd uitpakt. Prins Laurent werd door de media weggezet als enfant terrible van het Belgische koningshuis, maar hij heeft een zeer moeilijke jeugd gehad. Hij was ooit tweede in de troonopvolging na zijn broer Filip, maar zakte in de hiërarchie nadat in 1991 werd besloten dat ook vrouwen konden opvolgen. Hierdoor kwam zijn zus Astrid op nummer twee te staan. Zij had vier kinderen, en ook Filip kreeg er later vier.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
‘Daarnaast leed Laurent als derde kind van koning Albert II onder het slechte huwelijk van zijn ouders, en kreeg hij onvoldoende aandacht van zijn familie. Het was een treurige jeugd, zonder passende opvoeding en met weinig liefde. Dan wordt het daarna moeilijk om een goede positie te vinden als prins, zeker wanneer alle ogen in de samenleving op je gericht zijn.’
Hoe zit het met controversiële prins-gemalen, zoals prins Bernhard?
‘Dat is een ander verhaal. Vroeger werd een man min of meer de baas wanneer hij trouwde met een koningin. Toen stadhouder Willem III in 1688 huwde met Maria II, werd hij koning van Engeland, Ierland en Schotland. In de moderne tijd zit dat anders: koninklijke families vervullen nu een symbolische rol in constitutionele monarchieën. Toen in de vorige eeuw een aantal koninginnen in Europa regeerden, hadden prins-gemalen vaak moeite om een rol te vinden. Een aantal is dat wel gelukt, zoals prins Felix van Luxemburg en prins Philip in Groot-Brittannië. Anderen hebben het moeilijk gehad, zoals prins Claus of de Deense prins Henrik, of raakten verwikkeld in hun eigen schandalen. Zoals Bernhard met zijn welbekende overspel.’
Is de internationale dimensie van het Epstein-schandaal iets nieuws?
‘Vroeger was het bij bepaalde prinsen en prinsessen zo dat hun schandalen voornamelijk binnenlands nieuws waren. Ook in de afgelopen decennia zagen we dat bijvoorbeeld bij prins Laurent en de Noorse prinses Märtha Louise.’
‘Maar koninklijke families en internationale elites zijn altijd al met elkaar verknoopt geweest. Een goed voorbeeld daarvan is de jaarlijkse Bilderbergconferentie, die sinds de jaren vijftig plaatsvindt en lang door prins Bernhard werd voorgezeten. Daar spreken koningshuisleden, politici en zakenlui elkaar achter gesloten deuren. Schandalen in hogere echelons kwamen nauwelijks aan het licht, waardoor mensen lang dachten dat ze overal mee weg konden komen. Nu is dat niet meer zo.’
‘Door het internet, smartphones en andere moderne communicatievormen liggen koningshuisleden nog meer onder een vergrootglas. De Epstein-schandalen die nu aan het licht komen, vonden een of twee decennia geleden plaats. Tegenwoordig zijn koningshuisleden zich meer bewust van de gevoeligheid van communicatie. Dat is ook wel goed, want je wilt liever niet dat zij omgaan met types als Epstein.’
Afbeelding: Prins Andrew en prinses Eugenie rijden in de koninklijke stoet op Royal Ascot Day, 20 juni 2012 (Wikimedia Commons/Carfax2)
