Home Is de boycot van Zuid-Afrika een goede blauwdruk voor sancties tegen Israël? 

Is de boycot van Zuid-Afrika een goede blauwdruk voor sancties tegen Israël? 

Steeds vaker gaan stemmen op om Israël internationaal te boycotten vanwege het genocidale geweld in Gaza. Voorstanders gebruiken Zuid-Afrika als voorbeeld. Onder druk van buitenlandse sancties zou dat land de apartheid hebben afgeschaft. Maar waren zij echt doorslaggevend? 

Boycot Zuid-Afrika
Boycot Zuid-Afrika

Bas Kromhout

Hoofdredacteur

Gepubliceerd op: 19 augustus 2025

Update 26 september 2025

Historici denken daar anders over. Internationale boycots deden Zuid-Afrika pijn, maar waren op zichzelf onvoldoende om het apartheidsregime op de knieën te krijgen. Dat kwam deels doordat niet alle landen meededen met iedere sanctie. Zo heeft Nederland nooit de invoer van steenkolen uit Zuid-Afrika opgeschort en leverde Israël wapens en nucleaire kennis. Ook kon het land dreigende tekorten op het gebied van energie en wapenproductie gedeeltelijk zelf opvangen. 

Meer historische context bij het nieuws van vandaag?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief van Historisch Nieuwsblad.
Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Dat betekent niet dat de sancties geen effect hadden. Het verplichte wapenembargo dat de VN-Veiligheidsraad in 1977 instelde, droeg bij aan de nederlaag van de Zuid-Afrikaanse troepen die in Angola vochten tegen het marxistische regeringsleger. En toen het Amerikaanse Congres in 1986 voor een uitgebreid sanctiepakket stemde, kreeg de economie van Zuid-Afrika flinke klappen. De economische boycot kostte het land tussen 1985 en 1990 ongeveer 45 miljard dollar. De gevoeligste tik werd uitgedeeld door het Amerikaanse verbod op nieuwe kapitaalleningen en investeringen. De Zuid-Afrikaanse zakenwereld drong er bij de regering op aan om te onderhandelen met het zwarte verzet. 

Maar was dat genoeg om de regering zover te krijgen dat zij de apartheid afschafte? Waarschijnlijk niet. Volgens het witte minderheidsregime zou het afstaan van de macht aan de zwarte meerderheid gelijkstaan aan ‘blanke zelfmoord’. Het was bereid tot het uiterste te gaan om die vermeende existentiële bedreiging het hoofd te bieden. 

Wat gaf dan wel de doorslag? Waarom besloot president Frederik Willem de Klerk eind 1989 om de apartheid bij het grofvuil te zetten en met het ANC te onderhandelen over een machtstransitie? Dat had alles te maken met wat er op dat moment gebeurde in Berlijn. Hoe dat zit, leest u in dit artikel. 

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten