Home De stoel van Bobby Fischer

De stoel van Bobby Fischer

'Dit gedoetje tussen mij en Spasski. Dat is een microkosmos van de politieke situatie in de hele wereld.' Bobby Fischer, die in 1972 op IJsland wereldkampioen schaken werd, schuwde nooit grote woorden. Maar deze keer stond hij daarin niet alleen: zijn strijd met Boris Spasski blijft voortleven als een voortzetting, en zelfs uitvergroting, van de Koude Oorlog.

Florentijn van Rootselaar

Gepubliceerd op: 26 mei 2004

Update 2 mei 2023

 
Fischer laat zich eenvoudig inpassen in het schematische model van de Koude Oorlog, waarin hij als Amerikaan de rol kreeg toebedeeld van vrijpostige kapitalist. Hij was buitenissig in zijn eisen als het ging om belichting, de aanwezigheid van camera’s en de hoogte van de schaaktafel. Maar het waren vooral zijn eisen over de hoogte van het prijzengeld die hem in de ogen van velen maakte tot alles wat verwerpelijk was in Amerika. Boris Spasski was minder geschikt om zijn rol te spelen in dit Koude-Oorlogsdrama: hoewel hij werd afgeschilderd als een koele sovjetbureaucraat, was hij in werkelijkheid eerder een playboy die niets op had met de sovjetideologie en zich in de eerste plaats Rus voelde. Ook wist hij door handig marchanderen een aardig appartement te verwerven – niet bepaald het gedrag van een modelburger. 

De BBC-journalisten David Edmonds en John Eidinow nuanceren in Bobby Fischer trekt ten strijde het dramatische beeld van de schaaktweekamp. Ze wijzen erop dat die plaatsvindt tijdens de detente, de periode waarin de gespannen verhouding tussen de VS en de Sovjet-Unie ontdooide. Op hoog niveau bemoeien politici zich dan ook nauwelijks met de schaakwedstrijd. Toch blijkt uit de acties van de spionagediensten van beide landen dat de relatie niet optimaal was.

Zo verspreidde de KGB het gerucht dat in de zwartleren stoel van Fischer een apparaat verborgen zat. Onduidelijk was of het de schaakprestaties van Fischer zou vergroten of het spel van zijn opponent zou aantasten. Om het gerucht aannemelijk te maken, onderwierp de KGB de stoel aan een röntgenonderzoek. Nog steeds is niet bekend of er echt een apparaat was geïnstalleerd in Fischers stoel.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al vanaf €4,99 per maand.

Nieuwste berichten

Het reisgezelschap van Dirk de Graeff van Polsbroek tijdens de beklimming van de vulkaan Fuji, 1867. Foto door Felice Beato.
Het reisgezelschap van Dirk de Graeff van Polsbroek tijdens de beklimming van de vulkaan Fuji, 1867. Foto door Felice Beato.
Beeldessay

Hoe het Westen het ‘exotische’ Japan omarmde

Eeuwenlang hadden Japan en de westerse wereld nauwelijks contact. Toen daarvan weer sprake was leidde dat tot aanvaringen, maar ook tot wederzijdse fascinatie. Op 8 juli 1853 verschenen vier zwaarbewapende Amerikaanse oorlogsschepen in de baai van Edo. Commodore Matthew Perry dwong de Japanse regering zo om na eeuwen van isolatie de grenzen te openen voor...

Lees meer
Het eerste homohuwelijk wordt in het stadhuis van Amsterdam voltrokken, 1 april 2001.
Het eerste homohuwelijk wordt in het stadhuis van Amsterdam voltrokken, 1 april 2001.
Recensie

De homo-emancipatie stopte door ‘links’

Hoe is de homo-emancipatie in Nederland de afgelopen vijftig jaar verlopen? En hoe kan het dat die is gestagneerd? Coos Huijsen en Geerten Waling onderzoeken het in Roze draad. Op 30 maart 1976 kwam Coos Huijsen (1939) publiekelijk uit de kast en werd hij de eerste openlijk homoseksuele parlementariër ter wereld. Hij schreef erover in...

Lees meer
Italiaanse voetballers brengen de fascistische groet aan het begin van de WK-finale in 1934.
Italiaanse voetballers brengen de fascistische groet aan het begin van de WK-finale in 1934.
Artikel

Het WK voetbal was reclame voor de fascistische dictator Mussolini

Mensenrechtenorganisaties waarschuwen dat het WK voetbal een propagandastunt voor Donald Trump zal worden. Net zoals het toernooi van 1934 was voor Benito Mussolini, de fascistische dictator van Italië. Het wereldkampioenschap voetbal gaat zelden alleen om het balletje. Het grootste sportevenement ter wereld biedt het gastland een geweldig platform om zich in de kijker te spelen...

Lees meer
Cover Iran minispecial
Cover Iran minispecial
Nieuws

Download de digitale minispecial over Iran

Hoe kon Iran, een land dat ooit flirtte met democratie, uitgroeien tot de islamitische republiek die het vandaag is? En hoe zijn de verhoudingen tussen Iran en de Verenigde Staten zo explosief geworden? Je leest er alles over in de gratis digitale special Iran: vermalen tussen ayatollahs en Amerika. In deze gratis special:

Lees meer
Loginmenu afsluiten