Home Voor eeuwig in de schaduw van verzetsvrouw Tante Riek

Voor eeuwig in de schaduw van verzetsvrouw Tante Riek

Wie houdt er nou niet van helden? Iedereen wil ze aanraken, hun aandacht vangen, met ze op de foto – om zo een beetje bij ze te horen. Ook historici kunnen zich door een beroemdheid laten verblinden. Maar voor gewone stervelingen kan een held in hun omgeving een last zijn.

Standbeeld van Heleen Kuipers-Rietberg, die verzet pleegde in de Tweede Wereldoorlog

Mirjam Janssen

Eindredacteur

Gepubliceerd op: 2 mei 2025

Update 15 mei 2025

Neem de Amsterdamse Annie Wiersma-Van Leeuwen. In 1946 werd ze weer verliefd, en wel op Piet Kuipers uit Winterwijk. Hij was de weduwnaar van Heleen Kuipers, de beroemde verzetsvrouw Tante Riek. Deze ogenschijnlijk gewone huisvrouw had aan de basis gestaan van de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers en zo duizenden Nederlanders voor de Duitsers weten te verbergen. Piet had haar gesteund, maar zij had de sterkere persoonlijkheid, zij was de drijvende kracht.

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Meer columns lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

In 1944 waren ze beiden opgepakt door de Duitsers. Zoals ze hadden afgesproken, nam Tante Riek alle schuld op zich in de verwachting dat de bezetters een vrouw minder hard zouden straffen. Maar ze werd naar concentratiekamp Ravensbrück gestuurd, waar ze volgens ooggetuigen medegevangenen probeerde bij te staan. Ze overleefde de ontberingen in het kamp niet.

Piet mocht in 1946 het Verzetskruis voor haar ophalen in het Paleis op de Dam, net als andere verzetsmensen of hun nabestaanden. Koningin Wilhelmina had zich voor die gelegenheid gestoken in een groene japon die van voren langer was dan van achteren. Ze droeg gele kousen in sandalen en een bontmanteltje om het af te maken. De aanwezigen zagen het grinnikend aan, schreef Piet aan zijn kinderen.

Niet lang daarna ontmoette hij de veel jongere Annie. Samen begonnen ze een nieuw leven. Haar man had in het verzet gezeten en was door de Duitsers gefusilleerd. Haar enig kind, een baby nog, was tijdens de Hongerwinter in haar armen gestorven omdat ze hem niet kon voeden.

Piet sprak niet graag over de oorlog, schepte nooit op over zijn rol in het verzet. Hij instrueerde de kinderen uit zijn eerste huwelijk om ook over Annies verleden te zwijgen. En dat deden ze, zodat bijna niemand haar verhaal kende; ze kwam immers niet uit Winterswijk. Maar als Piet en Annie visite kregen, ging het vaak wel over de wapenfeiten van Tante Riek. Bovendien kreeg die in 1955 in Winterswijk een eigen standbeeld, dat werd onthuld door Wilhelmina.

Wilhelmina onthult het standbeeld van Tante Riek in Winterswijk.
Wilhelmina onthult het standbeeld van Tante Riek in Winterswijk.

De schaduw van Tante Riek bleef altijd over het gezin hangen. Annie en Piet kregen samen drie kinderen, maar pas na jaren gingen ze met hen naar het graf van Jaapje, haar gestorven baby. Voor haar offers zou altijd minder aandacht zijn dan voor die van haar voorgangster. Annie was geen heldin en dat heeft ze de rest van haar leven gevoeld.

Dossier Tweede Wereldoorlog

Anti-oorlogsactivisten probeerden  de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen
Anti-oorlogsactivisten probeerden  de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen
Artikel

Anti-oorlogsactivisten probeerden de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen

De bekladding van het Nationaal Monument op de Dam door vermoedelijk pro-Palestijnse activisten in de vroege ochtend van 4 mei is geen primeur. In 1969 besmeurden activisten niet alleen het Verzetsmonument in Utrecht met rode verf, maar lieten zij ook twee rookbommen afgaan tijdens de Dodenherdenking. Destijds was het Amerikaanse oorlogsgeweld in Vietnam de aanleiding...

Lees meer
Adolf Hitler (links) met Jozef Tiso op het treinstation van de Wolfsschanze, zijn hoofdkwartier in Oost-Pruisen, oktober 1941.
Adolf Hitler (links) met Jozef Tiso op het treinstation van de Wolfsschanze, zijn hoofdkwartier in Oost-Pruisen, oktober 1941.
Artikel

Slowakije was voor Hitler en zijn trawanten een ‘modelstaat’

De Slowaakse Republiek gedroeg zich onder leiding van de geestelijke Jozef Tiso als trouwe vazal van de nazi’s. Tot tevredenheid van Adolf Hitler: ‘Interessant om te zien hoe dat katholieke priestertje ons de Joden aanlevert.’ De Conferentie van München in 1938 is een berucht staaltje internationale diplomatie. Tsjechoslowakije werd op de snijtafel gelegd: nazi-Duitsland mocht...

Lees meer
Engelsen geven zich over aan de Japanners. Singapore, 15 februari 1942.
Engelsen geven zich over aan de Japanners. Singapore, 15 februari 1942.
Artikel

De Britten bleken geen partij voor de Japanners

In februari 1942 veroverden de Japanners de stad Singapore, tot dan toe een Britse kolonie. Volgens premier Winston Churchill was deze nederlaag ‘de grootste ramp in de Britse militaire geschiedenis’. Het zou het einde betekenen van een wereldrijk. Ze staan er nog: de grote naar zee gerichte kanonnen van Fort Siloso op Sentosa, een eilandje...

Lees meer
De Duitse raketgeleerden Wernher von Braun (links) en Kurt Debus voor de Saturn 500F-raket, 26 mei 1966.
De Duitse raketgeleerden Wernher von Braun (links) en Kurt Debus voor de Saturn 500F-raket, 26 mei 1966.
Artikel

Operatie Paperclip: Hitlers geschenk aan de geallieerden

Duizenden wetenschappers uit nazi-Duitsland gingen in de jaren dertig en veertig aan de slag voor de geallieerden. De VS, Canada en het VK profiteerden van deze braindrain, die onder meer leidde tot de ontwikkeling van de atoombom. Op 17 oktober 1933 arriveerde Albert Einstein samen met zijn vrouw en enkele naaste medewerkers met een passagiersschip...

Lees meer
Loginmenu afsluiten