Home Voor eeuwig in de schaduw van verzetsvrouw Tante Riek

Voor eeuwig in de schaduw van verzetsvrouw Tante Riek

Wie houdt er nou niet van helden? Iedereen wil ze aanraken, hun aandacht vangen, met ze op de foto – om zo een beetje bij ze te horen. Ook historici kunnen zich door een beroemdheid laten verblinden. Maar voor gewone stervelingen kan een held in hun omgeving een last zijn.

Standbeeld van Heleen Kuipers-Rietberg, die verzet pleegde in de Tweede Wereldoorlog

Mirjam Janssen

Eindredacteur

Gepubliceerd op: 2 mei 2025

Update 15 mei 2025

Neem de Amsterdamse Annie Wiersma-Van Leeuwen. In 1946 werd ze weer verliefd, en wel op Piet Kuipers uit Winterwijk. Hij was de weduwnaar van Heleen Kuipers, de beroemde verzetsvrouw Tante Riek. Deze ogenschijnlijk gewone huisvrouw had aan de basis gestaan van de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers en zo duizenden Nederlanders voor de Duitsers weten te verbergen. Piet had haar gesteund, maar zij had de sterkere persoonlijkheid, zij was de drijvende kracht.

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Meer columns lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

In 1944 waren ze beiden opgepakt door de Duitsers. Zoals ze hadden afgesproken, nam Tante Riek alle schuld op zich in de verwachting dat de bezetters een vrouw minder hard zouden straffen. Maar ze werd naar concentratiekamp Ravensbrück gestuurd, waar ze volgens ooggetuigen medegevangenen probeerde bij te staan. Ze overleefde de ontberingen in het kamp niet.

Piet mocht in 1946 het Verzetskruis voor haar ophalen in het Paleis op de Dam, net als andere verzetsmensen of hun nabestaanden. Koningin Wilhelmina had zich voor die gelegenheid gestoken in een groene japon die van voren langer was dan van achteren. Ze droeg gele kousen in sandalen en een bontmanteltje om het af te maken. De aanwezigen zagen het grinnikend aan, schreef Piet aan zijn kinderen.

Niet lang daarna ontmoette hij de veel jongere Annie. Samen begonnen ze een nieuw leven. Haar man had in het verzet gezeten en was door de Duitsers gefusilleerd. Haar enig kind, een baby nog, was tijdens de Hongerwinter in haar armen gestorven omdat ze hem niet kon voeden.

Piet sprak niet graag over de oorlog, schepte nooit op over zijn rol in het verzet. Hij instrueerde de kinderen uit zijn eerste huwelijk om ook over Annies verleden te zwijgen. En dat deden ze, zodat bijna niemand haar verhaal kende; ze kwam immers niet uit Winterswijk. Maar als Piet en Annie visite kregen, ging het vaak wel over de wapenfeiten van Tante Riek. Bovendien kreeg die in 1955 in Winterswijk een eigen standbeeld, dat werd onthuld door Wilhelmina.

Wilhelmina onthult het standbeeld van Tante Riek in Winterswijk.
Wilhelmina onthult het standbeeld van Tante Riek in Winterswijk.

De schaduw van Tante Riek bleef altijd over het gezin hangen. Annie en Piet kregen samen drie kinderen, maar pas na jaren gingen ze met hen naar het graf van Jaapje, haar gestorven baby. Voor haar offers zou altijd minder aandacht zijn dan voor die van haar voorgangster. Annie was geen heldin en dat heeft ze de rest van haar leven gevoeld.

Dossier Tweede Wereldoorlog

Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Recensie

De Tweede Wereldoorlog transformeerde Azië

Voor Aziaten was de Tweede Wereldoorlog misschien wel ingrijpender dan voor Europeanen, bewijst sinoloog Hans van de Ven. Al langer klinkt er kritiek op onze nogal eurocentrische blik op de Tweede Wereldoorlog. De oorlog in China die in 1937 al begon, de hongersnoden in Bengalen en op Java en militaire operaties zoals het Japanse offensief...

Lees meer
Willem Wilbrink
Willem Wilbrink
Nieuws

Het onbewezen Dachau-verleden van Willem Wilbrink

Willem Wilbrink is een stokoude man die regelmatig in de media en bij oorlogsherdenkingen wordt uitgenodigd als oud-kampgevangene en verzetsheld. Volgens eigen zeggen heeft hij in het concentratiekamp Dachau veertig mensen het leven gered. Hans Vogelzang wilde meer weten over dit bijzondere verhaal en ging op zoek naar ondersteunend bewijs in kampmemoires en archieven. Maar...

Lees meer
Goring wordt bevraagd tijdens de Neurenberg processen
Goring wordt bevraagd tijdens de Neurenberg processen
Artikel

Het Proces van Neurenberg: hoe oorlog een misdaad werd

Europese landen willen een nieuw tribunaal oprichten dat Russische leiders moet vervolgen vanwege de agressieoorlog tegen Oekraïne. Tachtig jaar geleden werden in Neurenberg voor het eerst politieke en militaire leiders veroordeeld voor het voeren van een agressieoorlog. Sindsdien kijkt de internationale gemeenschap anders aan tegen militair geweld: het was geen recht meer, maar een misdaad....

Lees meer
Anti-oorlogsactivisten probeerden  de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen
Anti-oorlogsactivisten probeerden  de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen
Artikel

Anti-oorlogsactivisten probeerden de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen

De bekladding van het Nationaal Monument op de Dam door vermoedelijk pro-Palestijnse activisten in de vroege ochtend van 4 mei is geen primeur. In 1969 besmeurden activisten niet alleen het Verzetsmonument in Utrecht met rode verf, maar lieten zij ook twee rookbommen afgaan tijdens de Dodenherdenking. Destijds was het Amerikaanse oorlogsgeweld in Vietnam de aanleiding...

Lees meer
Loginmenu afsluiten