Weinig Nederlanders zullen weten dat een kanonneerboot van de Koninklijke Marine in 1914 een bijdrage heeft geleverd - of heeft willen leveren - aan het beteugelen van Mexicaanse woelingen, ontketend door de beroemde revolutionairen Francisco 'Pancho' Villa en Emiliano Zapata. Wat hadden een Nederlands oorlogsschip, vertegenwoordiger van een neutrale natie, daar te zoeken? Het antwoord is even simpel als diep weggezonken in de geschiedenis. De Brits-Nederlandse 'Koninklijke/Shell' had vanaf 1912 een economisch belang in
Toen
Misschien zijn er nadelen verbonden aan het feit dat een groot en machtig bedrijf zelf historici aan het werk zet om zijn verleden te boekstaven, maar er wordt tenminste niet op een euro meer of minder gekeken. In de drie delen (plus een kleiner deel met bijlagen en drie dvd's) die dit boekwerk omvat staan de schitterendste illustraties. Aan de lay-out is veel aandacht besteed, het papier is dik en zwaar en natuurlijk ontbreekt het leeslint niet.
Van de eventuele nadelen is in dit geval trouwens ook weinig te bespeuren. Alle hulde voor
Verstandshuwelijk
De Koninklijke/Shell ontstond in 1907 uit een fusie van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij voor
Deze fusie voltrok zich enigszins overhaast. Als de Koninklijke de Britten niet te hulp was gesneld zou Shell, dat door slechts management en tegenvallers bij de oliewinning in grote financiële moeilijkheden verkeerde, het loodje hebben gelegd. De samensmelting van de bedrijven was overigens ook na dit verstandshuwelijk nog verre van compleet, want officieel bleven de Britse en de Nederlandse tak gescheiden. De aandelen in het gemeenschappelijk belang verhielden zich als 40:60. Het zakelijke succes leed niet onder de hybride structuur. Al rond 1920 was de Koninklijke/Shell het grootste oliebedrijf ter wereld geworden.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen een in het bezette
Aan het begin van de 21e eeuw voldeed de duale structuur van het bedrijf niet langer. In brede kring, en niet in de laatste plaats bij de financiële pers, ontstond het gevoel dat
Er zou één maatschappij komen, 'geïncorporeerd' in Engeland en
Het reilen en zeilen van de Koninklijke/Shell in de honderd jaar van zijn bestaan speelde zich af op vrijwel alle continenten. Dit heeft de auteurs genoodzaakt de wereldgeschiedenis van de twintigste eeuw sterk te laten doorklinken. Geen politieke crisis of revolutie kon zich waar dan ook voordoen of 'de Groep', zoals het bedrijf in het boek wordt aangeduid, keek tandenknarsend toe, intervenieerde zo mogelijk, paaide de leiders en probeerde zijn belangen in een veilige haven te loodsen, à
Hun benadering is enigszins noodgedwongen top-down;
Vraag een middelbare scholier van vandaag wie Henri Deterding was, en een goede
Doeko Bosscher is hoogleraar eigentijdse geschiedenis aan de Universiteit van Groningen.
