Home Koloniseren met pokken

Koloniseren met pokken

Dat het Europese pokkenvirus de inheemse bevolking van Amerika decimeerde, is bekend. Minder bekend is dat Europeanen de ziekte soms bewust gebruikten als machtsmiddel.  

Pokkenlijders bij de Wampanoag. Zeventiende-eeuwse ets.
Pokkenlijders bij de Wampanoag. Zeventiende-eeuwse ets. Bron: Bridgeman Images.

Geertje Dekkers

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 15 juli 2024

Update 23 juli 2024

Handelaar Duncan McDougall werkte voor een onderneming die pelzen verkocht. Hij wilde zaken doen aan de Noord-Amerikaanse westkust, maar in 1811 vernielden inheemse bewoners van het gebied een schip van het bedrijf. Daar was McDougall niet van gediend en daarom riep hij de lokale leiders bij elkaar. Hij liet hun een flesje zien en waarschuwde dat het de pokkenziekte bevatte. ‘De heer McDougall beloofde,’ zo noteerde een collega, ‘dat de fatale fles niet zou worden ontkurkt als de blanken in de toekomst niet zouden worden aangevallen of beroofd. Hij werd enorm gevreesd door de Indianen, die diep onder de indruk waren van het idee dat hij hun lot in zijn handen had. Ze noemden hem eerbiedig “de grote pokkenleider”.’ 

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Wat er in McDougalls flesje zat, is gissen, maar we kunnen ervan uitgaan dat hij blufte. Want methoden om het (nog onbekende) pokkenvirus buiten een lichaam lang intact te houden, bestonden nog niet. Toch vonden soortgelijke dreigementen vaker plaats aan de Noord-Amerikaanse westkust, schrijven John Sutton Lutz en Keith Thor Carlson in The Western Historical Quarterly.  

Toen Europeanen in de late achttiende eeuw naar het gebied kwamen, waren pokkenvirussen met hen meegereisd en hadden ze een groot deel van de inheemse bevolking gedood. Daarom zat de schrik er goed in. Europeanen gebruikten die angst om de lokale bewoners hun wil op te leggen.

Openingsafbeelding: Pokkenlijders bij de Wampanoag. Zeventiende-eeuwse ets. Bron: Bridgeman Images.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 7/8-2024

Nieuwste berichten

Péter Magyar bezoekt de archieven, 4 november 2026.
Péter Magyar bezoekt de archieven, 4 november 2026.
Nieuws

Hongaarse heksenjacht dreigt na openbaarmaking informantenarchief

De Hongaarse regering maakt tienduizenden documenten uit de archieven van de communistische geheime politie openbaar. Daarmee komt de nieuwe minister-president Péter Magyar een verkiezingsbelofte na, maar bij veel Hongaren leidt het tot onrust. Sommigen troffen tot hun schrik de namen van hun familieleden aan. Maar wat betekent het precies als een naam uit de lijst...

Lees meer
Groot NEderland
Groot NEderland
Nieuws

Groot-Nederlandse gedachte veranderde van romantisch ideaal in extreem-rechts hondenfluitje

Nederland en Vlaanderen in één staat: wat ooit begon als gedachte-experiment onder Nederlandse en Vlaamse studenten zou in de twintigste eeuw verworden tot extreem-rechts idee over een zuivere Nederlandse gemeenschap. Harold van der Kraan schrijft in zijn proefschrift dat de Groot-Nederlandse gedachte in de periode 1880-1980 nooit volledig van het Vlaamse toneel verdween. In 1911...

Lees meer
Beatrice de Graaf
Beatrice de Graaf
Column

‘De overlevenden van de oorlog snakten naar iets motiverends’

Waarom schoten er direct na 1945 zoveel voetbalstadions uit de grond in Duitsland? Hadden de mensen daar nietiets beters te doen? Soms wordt boeiende geschiedenis geschreven door uit te gaan van wat mensen samenbindt in tijden van crisis. En nee, dat zijn niet altijd zware woorden of abstracte vergezichten. Dat kan ook het vooruitzicht van...

Lees meer
‘De taboes moeten plat’
‘De taboes moeten plat’
Interview

‘De taboes moeten plat’

Religieus geweld bestáát, betoogt religiewetenschapper Kaj Brens in zijn eerste boek Heilige huisjes. Draai er dus niet omheen. ‘Als je de oorzaken niet onder ogen wilt zien, kom je nooit aan de oplossing toe.’  Zijn boek Heilige huisjes is geboren uit frustratie. Kaj Brens ergerde zich in 2015 na de aanslag op de redactie van...

Lees meer
Loginmenu afsluiten