Aangrijpend beeld van bombardement Rotterdam
‘Waarom zenden ze altijd de herdenking in Amsterdam uit op de televisie? Hún zijn toch niet gebombardeerd?’ Enig lokaal chauvinisme is deze bezoekster van het Museum Rotterdam ’40-’45 NU niet vreemd. Samen met haar man bekijkt ze foto’s van de Maasstad van voor en na 14 mei 1940. Aan de ene kant monumentale panden en pleinen vol leven, aan de andere kant een kaalgeslagen en uitgestorven steenvlakte. Verderop liggen in een vitrine stille getuigen van het bombardement: gesmolten flessen, een verwrongen naaimachine, een pop met brandplekken.
Arie Mast (1929-2011) uit de wijk Katendrecht maakte als 10-jarig jongetje het bombardement mee. Later, in de jaren zeventig, begonnen de beelden te spoken in zijn hoofd. Op advies van zijn therapeut begon hij toen voorwerpen uit de bezettingstijd te verzamelen. Al snel puilde zijn woning uit. De gemeente stelde ruimte ter beschikking en voortaan konden belangstellenden een kijkje komen nemen. Jarenlang was het sappelen voor het museumpje, maar met ingang van dit jaar werd het overgenomen door het Museum Rotterdam. Na een grondige verbouwing opende het onlangs weer zijn deuren.
De omvang is uiterst bescheiden. Het hele Museum Rotterdam ’40-’45 NU past onder de oprit van een brug over de Coolhaven. Er is één tentoonstellingsruimte, in tweeën gedeeld door een meanderende wand van vitrines. Daarin liggen nog altijd de honderden spulletjes die Arie Mast heeft verzameld. Via een i-Pad kan de bezoeker opzoeken wat hij ziet. Maar nog niet alles is beschreven en hier en daar zijn foutjes gemaakt. Zo wordt een puzzel met een Nederlands jachtvliegtuig erop gepresenteerd als voorbeeld van Duitse oorlogsindoctrinatie.
Niet alle objecten zijn even bijzonder – doorgewinterde museumbezoekers kunnen de uniformstukken, pamfletten en knijpkatten wel dromen. Maar sommige voorwerpen vertellen een aangrijpend persoonlijk verhaal. Zoals de prachtige stoomtrein die een Joodse vader zelf maakte voor zijn zoontje, dat noodgedwongen naar een ander onderduikadres moest dan hij. Of vader en zoon elkaar na de oorlog levend hebben teruggezien, vertelt het verhaal helaas niet.
Een aantal persoonlijke voorwerpen maakt deel uit van de ‘experience’ in het tweede deel van de tentoonstelling. Met grote filmprojecties en een geluidsband wordt het bombardement tot leven gewekt. De bezoeker wordt kort voorgesteld aan vijf Rotterdammers met hun bezigheden vlak voor het moment dat de bommen inslaan: zoals een verliefde puber die zijn vriendinnetje porseleinen klompjes geeft, een vrouw die een trouwjurk naait voor haar zus, een kantoorbediende die de dag begint met koekjes bij de koffie. Na het inferno vinden ze tussen de puinhopen de restanten terug. Vooral het blikje verkoolde Verkade-koekjes spreekt boekdelen.
Het zijn deze minigeschiedenissen die een bezoekje aan Museum Rotterdam ’40-’45 NU rechtvaardigen. Wie een kaartje koopt, mag bovendien tussen 30 april en 25 oktober voor half geld naar nog een attractie, De Aanval geheten. In de Onderzeebootloods RDM is dan een tweede ‘experience’ over het bombardement te zien, met nog meer audiovisueel geweld en een complete Heinkel-bommenwerper, die hiervoor uit Berlijn is gehaald. Want voor de Rotterdammers dreunen de bommen nog altijd na.
Bas Kromhout is historicus en journalist.
Museum Rotterdam ’40-’45 NU
Tot 1 januari 2018
Coolhaven 375, Rotterdam
Open: di-vr 10-17, zo 12-17 uur
Info: www.40-45nu.nl
