• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 6/2022

    Sprookjes zonder happy end

    Door: Beatrice de Graaf

    Wat is het verschil tussen geschiedenis en sprookjes? Je zou zeggen: het een is echt gebeurd, het ander niet. Toch? Nou, niet helemaal. Dat was vroeger al niet zo, en vandaag de dag is die scheidslijn soms net zo onduidelijk.

    Toen de gebroeders Jacob en Wilhelm Grimm rond 1800 systematisch volksverhalen en -legendes begonnen op te tekenen, schreven ze in de inleiding dat het weliswaar om sprookjes ging, maar dat daardoorheen oer-Duitse waarheden schemerden. Sprookjes over de koningszoon die een varken werd, berustten wel degelijk op volkse woede over vorstenkinderen die zich misdroegen – waar men in de periode na 1815 genoeg van begon te krijgen. En de omwentelingen van 1830 en 1848 lieten zien dat kikkers ook in heersers konden veranderen. Het succes van de sprookjes van de Grimms was nauw verweven met de acute politieke angsten en sentimenten van een bevolking die gehavend en geschonden uit de napoleontische oorlogen kwam en nu haar deel opeiste, zo bewijst Michael Lemster in zijn prachtige boek Die Grimms. Eine Familie und Ihre Zeit (2021).

    Deze sprookjes zijn vandaag de dag in de Harz, een van de ontstaansgebieden van de grote Duitse sagen en legenden, nog steeds populair. Daar kon ik laatst iets van meemaken, op de Brockenberg, waar de eeuwenoude traditie van de heksensabbat ofwel Walpurgisnacht door uitgelaten gothic pubers als bierfeest en lasershow werd gevierd. Daarmee worden de heksenverhalen natuurlijk volledig onschadelijk gemaakt. Toch werden ze ooit met urgentie opgetekend: de boze geesten en demonen moesten worden benoemd, om daarna de uitdrijving, de overwinning van het licht en het goede te bevestigen. Goethe schreef erover, Heine ook.

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen