Home Op zoek naar problemen

Op zoek naar problemen

  • Gepubliceerd op: 15 december 2010
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Doeko Bosscher

Deze biografie roept net als de hoofdpersoon gemengde gevoelens op. Henk van Osch, die eerder lof oogstte voor zijn boek over D.J. de Geer, gunt Bram Peper ruim vierhonderd pagina’s. Dat is aan de royale kant voor een burgemeester van Rotterdam, hoeveel gerucht hij ook maakte. Gerucht is typerend voor alles wat Peper in zijn leven heeft gedaan. Hij kon geen stap zetten of hij bracht herrie met zich mee. Uit deze halfgelukte biografie rijst een man op met vele oplossingen op zak, die rusteloos op zoek was naar problemen om te lijf te gaan. Ambitieus, getalenteerd, ongelikt, geliefd, verguisd, maar in ieder geval vaak onbegrepen.

Bram Peper werd kort voor het begin van de oorlog in Haarlem geboren. Zijn vader was een communist die na de Hongaarse Opstand (1956) van zijn politieke geloof viel. Na even aan het semi-profvoetbal te hebben geroken, studeerde Bram sociale geografie in Amsterdam en kwam vervolgens terecht in Rotterdam, als medewerker van de socioloog Van Doorn. Al voor zijn promotie werd hij in 1972 lector; drie jaar later volgde een benoeming tot hoogleraar in de economische sociologie. Op dat moment was hij ook al beleidsadviseur bij het ministerie van CRM.
Vanaf 1966 was Peper lid van de Partij van de Arbeid. Hij werd actief in de ‘Steenwijkgroep’, een wetenschappelijke tegenhanger van Nieuw-Links. In 1972 kwam hij in het partijbestuur, waar hij steun gaf aan het idee van een ‘actiepartij’. Tien jaar later werd hij burgemeester van Rotterdam.
Het begin van zijn ambtelijk verblijf in de Maasstad was al niet florissant. De meerderheid van de raad had zich uitgesproken voor Schelto Patijn, een advies dat de commissaris der koningin had gevolgd. Maar het CDA/PvdA-kabinet dreef de benoeming van Peper door. Hij bracht in Rotterdam veel tot stand; tegelijk stapelden de kleine en grote conflicten zich op. Het einde in 1998 was evenmin zonder rumoer. Weliswaar ging hij weg vanwege een bevordering: hij werd minister van Binnenlandse Zaken in Kok II (‘Paars II’). De Rotterdamse affaire rond zijn oncontroleerbare declaraties, die hem achtervolgde en zou dwingen af te treden, was toen echter al begonnen. Als hij de Coolsingel niet voor Den Haag had verruild, had hij niet als minister, maar als burgemeester moeten aftreden. En dan is het nog de vraag of hem zonder de vermaledijde kwestie van de ontbrekende bonnetjes, waarover Van Osch oeverloos uitweidt, een lang ministersleven beschoren was geweest. Zijn conflicten met minister-president Wim Kok over bijna alles waar ruzie over te maken viel, rechtvaardigen de conclusie dat hij zich in de Trèveszaal met anderhalf jaar nog knap lang staande heeft gehouden.
Zoveel kwaliteiten, zoveel gedonder. Peper had het moeilijk met iedereen: van verraderlijke interviewers en politiek concurrenten tot echtgenotes en vriendinnen die pardoes een baby kregen om hem een huwelijk op te dringen. En hij bedoelde het toch zo goed.
Er staat veel lezenswaardigs in dit boek, vooral over de wetenschapper en de essayist Peper in een tijd waarin politiek en wetenschap nog een vruchtbare symbiose aangingen. De man kon ontzettend veel, mits hij tot orde en redelijkheid werd gedwongen. Van Osch is op zijn best als hij schrijft over de beschouwelijke kant van Peper. Als biograaf wordt hij daar ook het minst gehinderd door zijn problemen met het structureren van zijn betoog. De andere Peper, het ongeleide projectiel, had beter een biograaf met wat minder bewondering kunnen treffen. In een kritischer analyse zouden Pepers boeiende tegenstrijdigheden niet onder zo’n enorme berg smoezelige bonnetjes, en het door ‘Bram Ongeduld’ geclaimde gelijk in die affaire, zijn bedolven.

Henk van Osch, Bram Peper, man van contrasten 512 p. Boom, € 24,90

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer