Home Nieuwe media: Complottheorieën

Nieuwe media: Complottheorieën

Bas Broekhuizen

Journalist

Gepubliceerd op: 7 juni 2002

Update 7 april 2020

Condoleances, scheldpartijen, virtuele huilbuien - na de moord op Pim Fortuyn lieten internetgebruikers hun emoties massaal de vrije loop. Na de verbijstering kwamen de speculaties, met de complottheorieën rond de moord op Kennedy als nuttig voorbeeld.

Internet is een goudmijn voor de historicus van de toekomst. Niet dat de actualiteit er accuraat wordt gedocumenteerd. Integendeel, het web is een vat vol halve waarheden en hele leugens. Maar wie over een jaar of honderd wil weten hoe de vox populi anno 2002 klonk, duikt in de onuitputtelijke archieven van on line discussieplatforms.

Neem de nieuwsgroep nl.politiek. Van minuut tot minuut zijn de reacties op de moord op Fortuyn te volgen. Binnen een uur had de digitale discussie de stadia doorgemaakt waarvoor analoog Nederland een week nodig had. Ongeloof, woede, verkettering van de `linkse Kerk', heiligverklaring en uiteindelijk mythologisering.

Nog voordat officieel bekend was dat Fortuyn de aanslag niet had overleefd, was de eerste vergelijking met de moord op John F. Kennedy een feit. Twee weken later wemelde het van de samenzweringen. Van de BVD tot de CIA, van Al Qaida, tot een Gideonsbende binnen de LPF - alle kregen de dood van Fortuyn in de schoenen geschoven.

Nu is het web natuurlijk het medium bij uitstek voor complottheorieën. De vergelijking met Kennedy komt niet uit de lucht vallen. Ontelbaar is het aantal websites over de moord op JFK. Via Yahoo zijn de populairste snel gevonden. Sommige theorieën zitten zo goed in elkaar dat je je als bezoeker makkelijk laat meeslepen. Wie houdt er niet van thrillers?

Eerst maar even de officiële versie, zoals verwoord door de commissie-Warren in opdracht van president Johnson. Het rapport van deze commissie is integraal te lezen op de website van The National Archives and Records Administration. Conclusies: de aanslag op Kennedy was het werk van Lee Harvey Oswald, en van hem alleen. Op weg naar de gevangenis werd Oswald neergeschoten door Jack Ruby. Ook dat was eenmansactie. De commissie vond niet het geringste spoor van een samenzwering of enige andere subversieve actie.

Nee, dan The Real History Archives. Artikel na artikel op deze website moet bewijzen dat de moord op JFK het werk was van de CIA. Bovendien wordt de ware toedracht tot op de dag van vandaag in de doofpot gehouden door een complot van politici, historici en journalisten. Vooral journalisten. Die staan, zoals iedereen weet, per gros op de loonlijst van de staat. De Amerikaanse variant van de `demoniseringstheorie' van de fortunisten.

En het kan nog gekker, getuige The Ten Wackiest Kennedy Assassination Theories. Een greep uit het aanbod op deze website: JFK werd per ongeluk doodgeschoten door een van zijn eigen lijfwachten, er zijn meer dan zestig verschillende Oswalds en de samenzweerders achter de moord hebben ook het aids-virus verspreid. Als klap op de vuurpijl: Kennedy zette zijn eigen dood in scène!

Maar niet alleen de kwaal, ook het medicijn is op het web te vinden. Op zijn overcomplete website gaat John McAdams de complottheorieën rond Kennedy te lijf. Behendig hanteert hij Ockhams scheermes. Systematisch snijdt hij al die kleine en grote aannames weg waarop elke theorie is gebaseerd. Uiteindelijk blijft er weinig tot niets verdachts over.

Ook de interpretatie van Oliver Stone moet eraan geloven bij McAdams. Cinematografisch mag JFK misschien een meesterwerk zijn, historisch rammelt de film aan alle kanten. Pijnlijk nauwkeurig toetst McAdams scène voor scène aan het bronnenmateriaal. Waar mogelijk zijn fragmenten te vergelijken met origineel beeldmateriaal. De Zapruder-film, de beroemdste beelden van de moord op Kennedy, ontbreekt helaas. De erven Zapruder hechten zodanig aan hun copyright dat ze al menige website hebben laten sluiten vanwege het illegaal aanbieden van de film.

Over films gesproken: de paranoia-subcultuur in de VS is ook onderwerp van de niet-onaardige thriller Conspiracy Theory. Wie zelf niet over voldoende fantasie beschikt, kan op de website bij deze film een complottheorie op maat laten maken. Geef wat trefwoorden op als `Pim Fortuyn', `Harry Mens', `Paars', `verkiezingen' en `LPF', en ziedaar: de samenzwering is geboren. Stuur deze vervolgens naar een willekeurige on line discussiegroep. Succes gegarandeerd!

Links
Archief nl.politiek via Google
Conspiracy Theory
Sites over JFk bij Yahoo
National Archives
Warren Report
Real History Archives
The Ten Wackiest Kennedy Assassination Theories
Kennedy Assassination Homepage

Nieuwste berichten

De eerste ivf-baby Louise Joy Brown en haar moeder bij de Phil Donahue Show in 1979.
De eerste ivf-baby Louise Joy Brown en haar moeder bij de Phil Donahue Show in 1979.
Artikel

De geschiedenis van ivf: een baby uit een buisje

De geboorte van de eerste ivf-baby veroorzaakte wereldwijd een sensatie. Maar er waren ook zorgen: konden via embryoselectie voortaan ‘superieure mensen’ worden gecreëerd? En bracht kunstmatige bevruchting het traditionele gezin niet in gevaar? Op 25 juli 1978 werd de Britse Louise Joy Brown geboren. Een blakende baby van 2,6 kilogram die met een keizersnede ter...

Lees meer
Galileo Galilei. Schilderij door Justus Sustermans, circa 1640.
Galileo Galilei. Schilderij door Justus Sustermans, circa 1640.
Nieuws

Galilei ontdekte rekenfouten in Griekse astronomie

Galileo Galilei blijkt niet altijd een fervent aanhanger van het heliocentrisme te zijn geweest. Net zoals de meeste van zijn tijdgenoten dacht ook Galilei aanvankelijk dat de zon om de aarde draaide en niet andersom. Een toevallige vondst maakt duidelijk waarom Galilei van gedachten veranderde. Historicus Ivan Malara was in de Nationale Centrale Bibliotheek van...

Lees meer
Jongeman met valk. Iraanse tekening uit de zestiende of zeventiende eeuw.
Jongeman met valk. Iraanse tekening uit de zestiende of zeventiende eeuw.
Nieuws

Arctische valken in Bagdad

In de negende eeuw kreeg de kalief van de Abbasiden in Bagdad steeds hetzelfde geschenk van andere vorsten: witte valken. Valken waren in de negende eeuw een bekend statussymbool in de islamitische wereld, maar hun witte kleur was ongebruikelijk. Hoe kwamen deze vogels in het Midden-Oosten terecht? Volgens nieuw onderzoek waren het de Vikingen die...

Lees meer
Portret van Homerus uit 1639, door een onbekende kunstenaar.
Portret van Homerus uit 1639, door een onbekende kunstenaar.
Artikel

Heeft de dichter van de Odyssee wel echt bestaan?

Dankzij Christopher Nolans verfilming van zijn heldendicht de Odyssee staat Homerus weer in de schijnwerpers. Wie was hij? En heeft hij het wereldberoemde verhaal over de omzwervingen van Odysseus wel zelf bedacht en opgeschreven? Arm en blind, maar gezegend met een groot talent: zo stelden de oude Grieken zich Homerus voor. In elke stadstaat gingen...

Lees meer
Loginmenu afsluiten