Home Karel

Karel

  • Gepubliceerd op: 22 juni 2004
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Paul Arnoldussen

Op 19 mei 1991 vierde Karel van het Reve zijn zeventigste verjaardag. Een groot feest, een etentje. Tussen hoofd- en nagerecht zorgde journalist Theodor Holman voor een verrassing. Samen met zijn uitgever Kees Aerts opende hij een aantal dozen met exemplaren van een boek dat Holman over Van het Reve had geschreven: Karel.

 
Holman, een grote bewonderaar van Van het Reve, had er in het diepste geheim een paar maanden aan gewerkt, met behulp van Van het Reves zoon Daniël. Tweehonderd pagina’s, geen uitputtende biografie – het woord staat tussen aanhalingstekens op het achterplat -, maar een alleraardigst boek. Zeventig exemplaren voor de disgenoten, duizend voor de handel.

Holman was boeiende zaken op het spoor gekomen: teksten die de piepkleine Karel onder het pseudoniem Karel Beton in De Tribune had geschreven, de eerste sketch die hij maakte voor de Vrolijke Brigade, het vooroorlogse linkse toneelgroepje van Iet Last. Ook treffend: de zinnen in de thema’s van een door Van het Reve verzorgde taalcursus Russisch. Typische Van het Reve-zinnetjes.

Is Holmans boek overbodig geworden nu Ger Verrips zijn Van het Reve-biografie heeft gepubliceerd? Nee, voor Karel Beton en dat leerboek waar Holman terecht aandacht aan besteedt heeft Verrips weinig of geen belangstelling. Andersom geldt natuurlijk ook: Verrips behandelt Van het Reves steun aan de Sovjet-dissidenten bijvoorbeeld gedetailleerd, Holman heeft die episode vrijwel geheel laten liggen. Van het Reve was daar nooit open over geweest, in 1991 wou hij er nog niet over praten. Bovendien: Holman kon hem niks vragen, het boek moest een verrassing zijn.

Opvallend: omvangrijke Van het Reve-citaten vinden we terug zowel bij Verrips als bij Holman. Ik denk niet dat Verrips ze aan Holman heeft ontleend, ik ken Verrips als een fatsoenlijk man. Maar hoogst merkwaardig is dat Holman in Verrips’ literatuurlijst ontbreekt. Zelfs de overhandiging van dat boek in 1991 – toch een saillant detail in een levensbeschrijving – vinden we niet terug. Tussen de namen van Hofland en Homerus in het register ontbreekt die van Holman.

Holman is weggewist. Kende Verrips het boek van Holman niet? Dat zou wijzen op een vergaand amateurisme, en dat geloof ik niet. Vond hij Holmans boek flut? Dat mag, maar een biograaf nóémt toch op z’n minst een eerdere biografie, hoe flut die ook is. Ik vermoed dat het territoriumdrift is. Van het Reve is van Verrips en van niemand anders. Met terugwerkende kracht.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer