Freek de Jonge die een documentaire maakt over het dagelijks leven van de Romeinen? Youp van ’t Hek die ons de geschiedenis van Egypte bijbrengt? Theo Maassen die een achtdelige tv- serie maakt over de Middeleeuwen? Nederlandse komieken hebben overal een mening over, maar worden zelden betrapt op historische interesse.
Bij hun collega Terry Jones, een van de vijf Monty Python-leden, ligt dat anders. Jones studeerde geschiedenis in Oxford voor hij beroemd werd als lid van de origineelste groep komieken uit de naoorlogse geschiedenis. Zonder Jones zou de film Monty Python and the Holy Grail, waarin koning Arthur op zoek gaat naar de heilige graal, nooit zijn gemaakt.
In de afgelopen twee decennia gebruikte Jones zijn kennis om historische documentaires voor een breed publiek te maken. Bijzonder is dat hij als ‘bekend hoofd’ historische gebeurtenissen niet alleen aan elkaar praat, maar ook optreedt als (co)auteur.
Historicus en presentator Jones manifesteerde zich voor het eerst in 1995 met Crusades, een BBC-serie over de Kruistochten. De combinatie van kennis van zaken en losse, met humor doorspekte presentatie sloeg aan. Met een serie over uitvindingen in de Oudheid maakte Jones de overstap naar Discovery Channel. Daarna volgden documentaires over de geschiedenis van seks en liefde en het dagelijks leven in Egypte en Rome. Ook maakte hij een achtdelige serie over de Middeleeuwen.
Zijn film over Rome (The Hidden History of Rome), in Nederland op dvd verkrijgbaar onder de titel Het leven van de Romeinen, laat zien hoe makkelijk Jones een lichtvoetige presentatie combineert met serieuze historische inzichten. De film gaat nu eens niet over de politieke verwikkelingen van de Romeinse aristocratie, maar over het dagelijks leven van de gewone Romeinen.
Jones begint in Pompeji, waarin hij een denkbeeldige schoenmaker volgt in de strijd om het bestaan. Zijn wandeltocht door de stad wordt afgewisseld met opmerkingen van historici over de sociale veranderingen in Pompeji, nadat de stad in 80 v.Chr. onder Romeinse heerschappij was gekomen. De verschillen tussen arm en rijk namen enorm toe. De rijken werden rijker, de armen armer.
In Rome, een stad met een miljoen inwoners, waren de levensomstandigheden voor de meeste inwoners nog moeilijker. ‘Het oude Rome was geen verzorgingsstaat,’ stelt Jones met lichte ironie vast. De Romeinse samenleving was gebaseerd op ongelijkheid, met onder aan de piramide de slaven – ‘Het hele Romeinse Rijk draaide op het zweet van slaven.’
Het leven van de Romeinen is een welkome aanvulling op het beeld van Rome als politieke slangenkuil, waarin consuls en generaals elkaar bloedig naar het leven staan. De film kijkt door de ogen van de gewone Romeinen en ziet een bikkelharde samenleving, waarin het normaal was om ongewenste baby’s op vuilnishopen te dumpen. Geboortebeperking op z’n Romeins.
Het leven van de Romeinen
Terry Jones
Verkrijgbaar op dvd (TDM/Discovery Channel)
