Home De Stelling

De Stelling

  • Gepubliceerd op: 9 juli 2009
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Maurice Blessing

Uruzgan wordt voor Nederland een nieuw Srebrenica.

Anton van Hooff:

‘Nee, zo’n militaire afgang zal het ditmaal niet worden. De Nederlandse legerleiding wil juist graag bewijzen dat onze strijdmacht de les van “Srebrenica” heeft geleerd. Dat onze soldaten echt kunnen knokken. Er is een behoefte om stoer te doen: zie het optreden van chef-staf Dick Berlijn die aandrong op het inzetten van het Nederlandse leger. Het is ook een echte vechtmissie; de Nederlandse soldaten gaan geen opbouwwerk doen, maar moeten de orde handhaven. Er zullen deze keer dan ook Nederlandse doden vallen.
De uitgangspunten van de twee missies zijn heel verschillend. In Bosnië was er de oprechte wens om de bevolking te beschermen. Daar was men naïef in, en de militaire voorwaarden werden veronachtzaamd. Hier geldt een heel ander motief: de grote Amerikaanse druk op Nederland, dat graag de ideale NAVO-partner wil zijn.
Het Nederlandse leger moet de legermacht van de Verenigde Staten gaan ontlasten. Die kan de taak niet aan vanwege imperial overstretch. In een lastige provincie moeten wij de kastanjes voor ze uit het vuur halen. Gaat het mis, dan is dat niet de schuld van de Amerikanen. Dat is een strategie waar de Romeinen al gebruik van maakten – in ruige oorlogsgebieden als Thracïe en Spanje werden bondgenoten ingezet om Romeinen te sparen.’

Ruth Oldenziel:

Dat was de stelling van Boris Dittrich, wiens partijgenoot Bert Bakker de parlementaire enquête over Srebrenica leidde. Die zegt dat dus niet zomaar. In het rapport van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie worden de fouten van Srebrenica opgesomd: een slecht mandaat, een slechte voorbereiding en een slechte uitrusting. Over al die punten is nu uitgebreid gediscussieerd en dat is een groot verschil met de vorige missie.
Maar waar toentertijd niet over werd gesproken, en nu ook weer niet, is de internationale context waarin Nederland moet opereren. Volgens de secretaris-generaal van de NAVO, Jaap de Hoop Scheffer, staat het voortbestaan van de NAVO op het spel. De NAVO moet zich profileren, en daarom moet Nederland deelnemen aan ISAF. De Nederlandse “vredelievendheid” zou daarbij – afgezet tegen het gewelddadige Amerikaanse optreden – een garantie zijn voor succes.
Maar als we één ding van Srebrenica geleerd zouden moeten hebben, is het dat goede intenties alleen niet zaligmakend zijn. Het bureaucratisch conflict tussen de Amerikaanse en NAVO-commandostructuren is nog steeds niet opgelost. Het maken van een strikte scheiding tussen terrorismebestrijding en wederopbouw is bovendien naïef, want in Afghanistan ligt dat erg dicht bij elkaar. De NAVO is ook nog eens militair afhankelijk van de Verenigde Staten. Dat “eigen”, “menselijke” Nederlandse optreden zal een luchtspiegeling blijken.

James Kennedy:

‘Ik denk dat de kans daarop erg klein is. Ten eerste is de opdracht geheel anders: een bijdrage leveren aan de wederopbouw in Afghanistan. Niet het beschermen van een specifieke groep mensen, in een beperkte enclave, tegen een groep van een andere etniciteit. Een veel belangrijker verschil is echter dat het leger echt “op oorlogspad” gaat. Men gaat ervan uit dat men beschoten gaat worden en men bewapent zich dienovereenkomstig.
In Srebrenica was het mandaat van de Verenigde Naties beperkt. Ook was de Nederlandse positie toen erg afhankelijk van de verschuivende opvattingen van de bondgenoten over de voordelen van een enclave. Dat het mandaat daardoor aan verandering onderhevig was, bemoeilijkte de positie van de Nederlanders. Deze missie is vrij eenvoudig, men weet waar men aan toe is.
Opvallend is dat het element idealisme nog steeds meespeelt: “We gaan goede dingen doen in andere landen.” De Nederlanders willen nog altijd vrede en stabiliteit brengen. Maar in tegenstelling tot ’94 hebben ze niet langer het idee dat enkel het voorbeeld van hun “morele superioriteit” anderen tot vreedzaamheid brengt. Wel denken ze dat ze het beter zullen doen dan de Amerikanen, omdat ze anders met de bevolking zullen omgaan. Dat is toch een stukje bescheidener.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer