• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Historisch Nieuwsblad 2/2013

    De Spaanse Successieoorlog (1702-1713)

    Hoe heel Europa op de Spaanse troon aasde

    Door: Gijs Rommelse

    Drie eeuwen geleden maakten onderhandelingen een einde aan de allereerste wereldoorlog, zoals historici met gevoel voor drama de Spaanse Successieoorlog noemen. Honderdduizenden kwamen om, raakten verminkt of leden onder plunderingen in een strijd zonder duidelijke winnaar.

    Nadat de Spaanse koning Karel II op 1 november 1700 op 38-jarige leeftijd was overleden bleek uit een schouw op zijn lichaam dat zijn hart de omvang had van een ‘peperkorrel’, zijn hoofd vol water zat, zijn nieren drie grote stenen bevatten, zijn ingewanden aan rot onderhevig waren en hij slechts één testikel had, die bovendien zo zwart was als kool.

    Doorgaans werd op de overleden telgen van zijn familie, de Habsburgers, geen autopsie gepleegd, maar omdat men geloofde dat Karel behekst was geweest, werd een uitzondering gemaakt. Karel leed aan tal van lichamelijke en geestelijke aandoeningen, en was nooit in staat geweest zelf te regeren. Hij had lang op het randje van de dood gebalanceerd.

    Karels mismaaktheid was het directe gevolg van de dynastieke politiek van het Habsburgse Huis, die erop was gericht het grote conglomeraat aan staten en gebieden dat de familie had verzameld intact te houden. Er vonden daarom regelmatig huwelijken plaats tussen de Spaanse en de Oostenrijkse takken van het Huis. De ongelukkige Karel was het product van generatieslange inteelt.

    Hoewel Karel II tot tweemaal toe in het huwelijk trad, wisten alle Europese vorsten en politici dat de arme man nooit voor nageslacht zou zorgen, hoe vurig hij er ook om bad. Het was daarom al lang voor zijn dood de vraag wie hem zou opvolgen.
     

    Veroveringsoorlogen

    De Oostenrijkse Habsburgers hadden een kandidaat: de zoon van de keizer, die ook Karel heette. De Franse koning Lodewijk XIV claimde de Spaanse troon voor zijn zoon, ook een Lodewijk, of eventueel voor zijn kleinzoon Filips van Anjou. Frankrijk had zich onder het regime van de Zonnekoning ontwikkeld tot de sterkste militaire mogendheid van het continent. Lodewijk XIV voerde een expansionistische politiek en streefde naar persoonlijke militaire gloire. Daarom had hij zijn machtige leger al verscheidene keren ingezet voor veroveringsoorlogen.

    Rond 1700 aasde Lodewijk op de Spaanse Nederlanden, grofweg het huidige België en Luxemburg, die strategisch lagen ten opzichte van Parijs. Spanje, dat rond het midden van de zeventiende eeuw in politiek-militair verval was geraakt, was niet in staat deze gewesten zelfstandig te verdedigen. Madrid probeerde daarom defensieve bondgenootschappen te sluiten en hoopte dat andere mogendheden zouden proberen te voorkomen dat Frankrijk deze gebieden zou veroveren.

    De Republiek der Zeven Verenigde Provinciën beschouwde de Spaanse Nederlanden als een onmisbare buffer tegen Frankrijk. Bovendien waren de meeste Europese vorsten en politici Lodewijks ambities gaan wantrouwen en vreesden zij dat een te machtig Frankrijk het hele continent zou gaan beheersen. De veiligheid van de Republiek en de algehele machtsbalans in Europa waren erbij gebaat dat de Spaanse Nederlanden Spaans zouden blijven en dat de Spaanse kroon niet in Franse handen kwam.

    De ministers in Madrid wisten dat en ze rekenden dus op internationale steun. Daarin werden ze gesterkt door ervaringen uit het recente verleden. Tijdens de Negenjarige Oorlog (1688-1697) was een brede anti-Franse coalitie ontstaan, aangevoerd door Willem III, stadhouder van vijf van de zeven Noordelijke Nederlanden en sinds de Glorious Revolution van 1688 ook koning van Engeland.
     

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen