De sharia is goed, man

Er is geen land, geen streek, zelfs geen stad ter wereld met een meerderheid aan moslims waar vrede, voorspoed en vrijheid overheersen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat moslims wereldwijd door een gevoel van crisis worden verbonden, en dat velen hun toevlucht zoeken tot hervorming van hun geloof. Deze moslims – gevangen onder de noemer ‘islamisten’ – menen dat een tekort aan ‘ware’ islam de oorzaak van deze crisis is. De ‘pure islam’ en sharia moeten volgens hen een grotere rol gaan spelen in het openbare leven. 

Wanneer liberale westerlingen over genoemde crisis spreken, bereiken zij meestal een tegenovergestelde conclusie. Die komt erop neer dat ‘de islam’ juist een obstakel vormt voor het welzijn van de mens. Hun oplossing is dan ook het verminderen van de invloed van religie op de moslimsamenlevingen.

Is er een tekort of juist een teveel aan ‘islam’ in de islamitische wereld? En wat is het verband tussen die religie en de algehele malaise? Deze vragen stelde de Belgische journalist en reisschrijver Rudi Rotthier zich, toen hij aan zijn odyssee van dertien maanden door de islamitische wereld begon. De stukjes die hij tussen december 2001 en februari 2003 dagelijks voor de Vlaamse krant De Morgen schreef, vormen de basis van het reisverslag De koranroute.

De landen en streken waar de islam overheerst zijn zeer divers. Illustere voorgangers van Rotthier beperkten zich daarom tot de Arabische moslimlanden (Jonathan Raban, Arabia through the Looking Glass), of juist de niet-Arabische moslimwereld (V.S. Naipaul, Among the Believers). Maar Rotthier durfde het aan de hele islamitische wereld tot zijn studieterrein te rekenen. In zijn boek laat hij vooral moslims aan het woord. Daar valt meteen zijn grootste talent op: het wekken van vertrouwen bij zijn vaak fascinerende gesprekspartners. Opvallend openhartig vertellen zij over de rol die religie in hun dagelijks leven inneemt.
Zo rookt Iqbal, een 25-jarige jongen uit het Noord-Nigeriaanse Kano, graag een joint terwijl hij naar Bob Marley luistert.

Tegelijkertijd pleit hij echter voor invoering van de sharia, de islamitische wet, die dit streng verbiedt. Is hij een streng gelovige, vraagt Rotthier. ‘God is vergeving,’ antwoordt Iqbal, terwijl hij naar zijn joint wijst. ‘De sharia is goed man,’ gaat hij verder, ‘maar dit is geen leven zonder joint. Als we niet roken, maken we brokken. Wat is dan beter?’

Het is de rode draad van het boek, die opvallend genoeg de visie van zowel islamisten als liberalen lijkt te ondersteunen: moslims weten voor het overgrote deel weinig tot niets van hun religie, en overtreden zonder veel wroeging de bestaande regels. Tegelijkertijd wordt de ‘de islam’ overdadig met de mond beleden en wordt elke (discutabele) daad vanuit de religie verklaard en gesanctioneerd. Dat de islam zowel alomtegenwoordig is als volkomen afwezig, is de paradox van de moslimwereld.

De werkloze moslimjongeren in de buitenwijken van Marseille stelen en gebruiken drugs, maar terroriseren ook hun zusters in naam van ‘de islam’. De misdadigers van Algerije en de maffia in het Indonesische Yokyakarta zijn overgestapt op de jihad, en moorden, roven en verkrachten nu onder veronderstelde aanmoediging van Allah. De geestelijken van Iran verrijken zich zonder scrupules in naam van ‘de perfecte religie’. 

Opvallend is dat Rotthier in de Islamitische Republiek Iran voor het eerst gesprekspartners treft bij wie hij zich op zijn gemak voelt. De Iraanse jongeren, opgegroeid onder het strenge regime van de mullahs, voelen niets voor de anti-westerse retoriek van het islamisme of het seculiere liberalisme; zij snakken naar ‘religie met een hart’. Zoals Ali, een student waterkunde, zegt: ‘Ik bid elke dag en geloof dat onze godsdienst de beste van de wereld is, maar ik verzeker je: mensen gaan binnenkort mullahs vermoorden.’