Home De hoeve en het hart – Enny de Bruin

De hoeve en het hart – Enny de Bruin

  • Gepubliceerd op: 23 augustus 2019
  • Laatste update 12 apr 2023
  • Auteur:
    Rob Hartmans
  • 3 minuten leestijd
De hoeve en het hart – Enny de Bruin

Boeken over Nederland in de zogenoemde Gouden Eeuw vertellen vrijwel altijd het verhaal van handel, scheepvaart en de economische en culturele bloei in de Hollandse steden. Maar de Republiek bestond natuurlijk niet alleen uit het geürbaniseerde westen. De meeste mensen woonden in dorpen of minuscule stadjes op het platteland, waar de landbouw de voornaamste bron van inkomsten was. Hoe het leven van boeren er in die tijd uitzag, hoe ze werkten, wat ze belangrijk vonden, hoe ze met elkaar omgingen, wat ze dachten over samenleving en religie, wat ze geloofden? Tot voor kort wisten we hier heel weinig van.

Dankzij het magistrale boek De hoeve en het hart van Enny de Bruijn, die in 2012 promoveerde op een dissertatie over de dichter en theoloog Jacob Revius, is hier nu verandering in gekomen. Althans als het gaat om de inwoners van de dorpen Herwijnen en Hellouw in de Tielerwaard. Op basis van de brieven die de Gelderse boer Arien van Rijckhuijsen (1671-1750) aan zijn naar Leiden verhuisde zoon schreef, aangevuld met talloze andere archiefstukken, is De Bruijn erin geslaagd een overtuigende mentaliteitsgeschiedenis van de boeren in deze regio te schrijven.

Doordat Van Rijckhuijsen belangstelling had voor genealogie en ijverig geslachtsregisters bijhield en familieverhalen optekende, bestrijkt het boek een periode van bijna anderhalve eeuw. Een tijdspanne waarbinnen deze familie het economisch moeilijker kreeg, maar waarin ook op sociaal, cultureel en religieus gebied allerlei veranderingen optraden.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Dit boek doet zeker niet onder voor mentaliteitshistorische klassiekers als Montaillou van Le Roy Ladurie en De kaas en de wormen van Ginzburg, en is in Nederland alleen te vergelijken met Een dorp in de polder van Van Deursen. De boeren uit de Tielerwaard waren echter heel verschillend van de inwoners van het Noord-Hollandse dorp Graft. Waren de laatsten vooral op de zeevaart georiënteerd, de boeren uit Herwijnen verdienden vooral veel geld door paarden te leveren aan het Staatse leger, dat bijna een eeuw lang niet ver van de Tielerwaard oorlog voerde tegen de Spanjaarden of Fransen (terwijl ze ook niet te beroerd waren om hun dieren aan de vijand te verkopen). Bovendien waren die Gelderse boeren heel wat gewelddadiger dan hun Hollandse tijdgenoten. De mate waarin in deze contreien doodslag voorkwam, en de in onze ogen wel heel lakse wijze waarop hiertegen werd opgetreden, is een van de vele fascinerende zaken die De Bruijn op levendige wijze beschrijft.

De hoeve en het hart. Een boerenfamilie in de Gouden Eeuw

Enny de Bruin

Prometheus, 464 p.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 9 - 2019

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer