Home BOEKEN: Nederlanders in Brazilië. De invloed van de Hollandse bezetting op het leven en de cultuur in Noord-Brazilië

BOEKEN: Nederlanders in Brazilië. De invloed van de Hollandse bezetting op het leven en de cultuur in Noord-Brazilië

  • Gepubliceerd op: 28 maart 2002
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    P.C.Emmer
BOEKEN: Nederlanders in Brazilië. De invloed van de Hollandse bezetting op het leven en de cultuur in Noord-Brazilië

door José Antonio Gonsalves de Mello; uit het Portugees vertaald door G.N. Visser en opnieuw bewerkt door B.N. Teensma. 288 p. Walburg Pers, 22,95 euro


Eindelijk is het dan zover: een klassiek boek uit 1947 over het zeventiende-eeuwse Nederlands-Brazilië is in het Nederlands beschikbaar. Paradoxaal genoeg is in de tijd zelf geen kolonie zo uitvoerig geschetst, geschilderd, bestudeerd en geanalyseerd als het ‘versuymt Brasil’, terwijl Nederlanders zich daar in de latere geschiedschrijving nauwelijks aan hebben gewaagd. Het bekendste overzicht tot nu toe is van de Engelse historicus Charles Boxer, die in 1957 The Dutch in Brazil publiceerde.
        
Nederlanders in Brazilië, herzien door Ben Teensma, leest als een trein, ook al omdat De Mello er telkens weer in slaagt pakkende citaten uit de bronnen te presenteren. Wel is de tekst ten dele gedateerd; gelukkig staat de geschiedwetenschap niet stil. Zo is er bijvoorbeeld naar de slavenhandel zoveel nieuw onderzoek gedaan dat we thans geen geloof meer hechten aan de verklaringen van de zeventiende-eeuwse tijdgenoten over de grote verschillen tussen de sterfte op Portugese en Nederlandse slavenschepen en de grote winsten op slavenhandel van de West-Indische Compagnie.
        
De moderne historicus gaat ook veel analytischer te werk dan De Mello in 1947; goede informatie over de demografie van de Nederlandse, Portugese en indiaanse gemeenschappen in de kolonie kan tegenwoordig niet langer ontbreken. De Mello doet het voorkomen of alle Nederlanders in Brazilië enthousiaste hoerenlopers waren. Maar bij deze sappige passages dient de lezer wel te bedenken dat de ruim zesduizend zogenaamde Nederlanders in de kolonie, anders dan de Portugezen en indianen, in meerderheid soldaten uit de lagere volksklasse waren en afkomstig uit vele landen in Europa.
        
Hoewel Teensma een aantal recente studies over Nederlands Brazilie noemt, zijn deze nieuwe inzichten niet in de inleiding of voetnoten opgenomen. Desondanks is het te prijzen dat de vertaler, bewerker en uitgever na meer dan vijftig jaar een klassiek werk over de Nederlandse expansie in onze taal toegankelijk hebben gemaakt.

P.C. Emmer is als bijzonder hoogleraar in de geschiedenis van de Europese expansie in het Atlantisch gebied verbonden aan de Rijksuniversiteit Leiden.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer