Home BOEKEN: Nederlanders in Brazilië. De invloed van de Hollandse bezetting op het leven en de cultuur in Noord-Brazilië

BOEKEN: Nederlanders in Brazilië. De invloed van de Hollandse bezetting op het leven en de cultuur in Noord-Brazilië

BOEKEN: Nederlanders in Brazilië. De invloed van de Hollandse bezetting op het leven en de cultuur in Noord-Brazilië

P.C.Emmer

Gepubliceerd op: 28 maart 2002

Update 7 april 2020

door José Antonio Gonsalves de Mello; uit het Portugees vertaald door G.N. Visser en opnieuw bewerkt door B.N. Teensma. 288 p. Walburg Pers, 22,95 euro

Eindelijk is het dan zover: een klassiek boek uit 1947 over het zeventiende-eeuwse Nederlands-Brazilië is in het Nederlands beschikbaar. Paradoxaal genoeg is in de tijd zelf geen kolonie zo uitvoerig geschetst, geschilderd, bestudeerd en geanalyseerd als het 'versuymt Brasil', terwijl Nederlanders zich daar in de latere geschiedschrijving nauwelijks aan hebben gewaagd. Het bekendste overzicht tot nu toe is van de Engelse historicus Charles Boxer, die in 1957 The Dutch in Brazil publiceerde.

Nederlanders in Brazilië, herzien door Ben Teensma, leest als een trein, ook al omdat De Mello er telkens weer in slaagt pakkende citaten uit de bronnen te presenteren. Wel is de tekst ten dele gedateerd; gelukkig staat de geschiedwetenschap niet stil. Zo is er bijvoorbeeld naar de slavenhandel zoveel nieuw onderzoek gedaan dat we thans geen geloof meer hechten aan de verklaringen van de zeventiende-eeuwse tijdgenoten over de grote verschillen tussen de sterfte op Portugese en Nederlandse slavenschepen en de grote winsten op slavenhandel van de West-Indische Compagnie.

De moderne historicus gaat ook veel analytischer te werk dan De Mello in 1947; goede informatie over de demografie van de Nederlandse, Portugese en indiaanse gemeenschappen in de kolonie kan tegenwoordig niet langer ontbreken. De Mello doet het voorkomen of alle Nederlanders in Brazilië enthousiaste hoerenlopers waren. Maar bij deze sappige passages dient de lezer wel te bedenken dat de ruim zesduizend zogenaamde Nederlanders in de kolonie, anders dan de Portugezen en indianen, in meerderheid soldaten uit de lagere volksklasse waren en afkomstig uit vele landen in Europa.

Hoewel Teensma een aantal recente studies over Nederlands Brazilie noemt, zijn deze nieuwe inzichten niet in de inleiding of voetnoten opgenomen. Desondanks is het te prijzen dat de vertaler, bewerker en uitgever na meer dan vijftig jaar een klassiek werk over de Nederlandse expansie in onze taal toegankelijk hebben gemaakt.

P.C. Emmer is als bijzonder hoogleraar in de geschiedenis van de Europese expansie in het Atlantisch gebied verbonden aan de Rijksuniversiteit Leiden.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten