Home Audiovisueel: DE RAMP, VERHALEN VAN OOGGETUIGEN

Audiovisueel: DE RAMP, VERHALEN VAN OOGGETUIGEN

Sabien Onvlee

Gepubliceerd op: 11 oktober 2002

Update 7 april 2020

Première Nederlands Filmfestival in Utrecht, donderdag 10 oktober

Het regent niet meer en de storm is gaan liggen. Maar het water staat nog zeker anderhalve meter hoog en de vloed heeft het witte huisje met de rode dakpannen danig toegetakeld. Uit het grijsblauwe water steken kale takken. De foto zou afgelopen zomer in Tsjechië gemaakt kunnen zijn, of ergens langs de Elbe in Oost-Duitsland. Maar het is Zeeland, februari 1953.
Koert Davidse, regisseur van De Ramp, verhalen van ooggetuigen: `Kleurenfoto's brengen de Watersnoodramp heel dichtbij. Het lijkt opeens veel minder lang geleden.' Voor zijn documentaire ging hij bij particulieren op zoek naar nieuwe beelden. `Er zijn veel mensen die daags na de ramp aan het filmen sloegen en hun opnames gewoon op zolder hebben liggen.' Zijn onderzoek leverde, naast bewegend zwart-witbeeld, ook drie rolletjes met kleurendia's op. `Een aantal van deze dia's is gemaakt door een jonge Amerikaan die tijdens de rampdagen met zijn kleurencamera op bezoek was bij zijn Zeeuwse familie. Na thuiskomst stuurde hij als dank zijn ``vakantiekiekjes'' op.'
De Ramp gaat niet over de dijken en de waterkering, maar over de mensen die de ramp aan den lijve hebben meegemaakt. Zeven overlevenden doen nauwgezet verslag van de dramatische gebeurtenissen van 1 en 2 februari 1953. De film volgt het verloop van de ramp: van de dijkdoorbraak tot het moment waarop de vertellers gered worden. Davidse: `Op de eerste nacht kwam het water. Maar de mensen die niet meteen weg konden komen, hebben vaak ook de tweede nacht op zolder, op het dak van hun huis of stuurloos dobberend op het water doorgebracht.'
Davidse was verbaasd toen hij erachter kwam dat er nooit een diepgaande documentaire over de Watersnoodramp was gemaakt: `Op televisie is er jaarlijks natuurlijk wel wat aandacht voor. Meestal komt er dan één overlevende aan het woord, en dan gaat het programma - hup - door naar de Deltawerken.' In De Ramp wordt juist duidelijk hoezeer die twee nachten in februari de levens van de hoofdrolspelers hebben bepaald. Ze zijn bang voor water of hebben nachtmerries als het stormt. Sommigen kampen met schuldgevoelens omdat zij, door stom toeval, de ramp overleefden, terwijl familieleden die het huns inziens meer verdienden reddeloos verdronken.
Een zeventigjarige man vertelt het verhaal van zijn moeder, inmiddels in de negentig, die er nog altijd moeite mee heeft om over haar ervaringen van die nacht te vertellen. Toen het water begon te stijgen, klom zij samen met een van haar zoons op haar huis. Maar het huis stortte in, ze dreven weg op het dak en botsten daarmee op een elektriciteitspaal, waar ze in klommen. Toen de nacht viel, verzwakte de greep van de jongen om de paal. Hij liet los, viel in het water en verdronk. Zijn moeder werd vierentwintig uur later gered.
Drieënveertig jaar is Davidse, dus van na de Waternoodsramp. Maar de in Zeeland geboren en getogen filmer ondervond wel van jongs af aan hoezeer de ramp een `waterscheiding' vormde in het Zeeuwse collectieve geheugen. `Op veel Zeeuwen heeft de ramp meer indruk gemaakt dan de Tweede Wereldoorlog. Alles wordt, ook nu nog, ingedeeld in voor en na 1953. Iedereen kent immers wel iemand die verdronken is. Het dorp waar ik woonde was zelf niet getroffen, maar mijn vader heeft wel nachtenlang in een bootje rondgevaren om mensen van de daken te halen. Ik groeide op met die verhalen.'
De hoofdrolspelers in de documentaire waren rond de twintig toen de dijken braken. Davidse: `De jaren die volgden, waren erg druk. Ze trouwden, kregen kinderen, moesten hard werken. Er was geen tijd om terug te kijken. De stugge Zeeuwse mentaliteit en de tijdgeest van de jaren vijftig hebben daar vast ook een rol in gespeeld. Paradoxaal genoeg lijkt het erop dat de ramp in de loop der tijd voor de betrokkenen steeds actueler wordt. Het lijkt of ze nu pas tijd hebben om over de Watersnoodramp na te denken.'

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten