Home Antisemitische tekenfilm

Antisemitische tekenfilm

Egbert Barten

Gepubliceerd op: 16 juli 2009

Update 7 april 2020

Tijdens het aanstaande Holland Animation Film Festival (1-5 november) zal voor het eerst sinds 1943 de beruchte Nederlandse tekenfilm Van den vos Reynaerde openbaar vertoond worden. Het is een van de meest geruchtmakende films uit de Nederlandse filmgeschiedenis.

De door de Haagse filmmaatschappij Nederland Film geproduceerde en in Agfacolor opgenomen tekenfilm werd vanaf 1941 in Den Haag gemaakt door een veertigtal tekenaars en animators. De film – een soort antisemitisch vervolg op het middeleeuwse Reynaert-verhaal – werd gebaseerd op een boek van Robert van Genechten, toentertijd vormingsleider van de NSB en procureur-generaal bij het Haagse gerechtshof.

In het verhaal wordt het idyllische dierenrijk waarin Reinaert leeft bedreigd door het ‘neushoorndier’ Jodocus, dat zich bij de nieuwe koning Boudewijn (niet voor niets een ezel) populair maakt door hoge belastingen te heffen. Ook roepen Jodocus en de andere neushoorndieren die hij van ver meebrengt op tot ‘vrijheid, gelijkheid en broederschap’; die oproep leidt in de film tot het paren van de dieren onderling, met de meest vreemdsoortige wezens tot resultaat. Natuurlijk worden uiteindelijk de neushoorndieren door de woedende menigte in zee gedreven; het loopt dus allemaal goed af in dit antisemitische sprookje.

Van den vos Reynaerde was de meest prestigieuze filmproductie van Nederland Film, maar vreemd genoeg werd de film tijdens de oorlog maar eenmaal vertoond, op 25 april 1943 in de Haagse Ufa-bioscoop Asta. ‘Het zag er zwart van de NSB’ers,’ volgens een van de animators die er ook bij was. Daarna verdween de kopie van de film, om pas aan het eind van de eeuw weer op te duiken.

In 1991 werd het eerste deel van de film teruggevonden in het Duitse Bundesarchiv en naar het Nederland Filmmuseum gezonden, dat het meteen restaureerde. Dit eerste deel (nog zonder geluid, maar wel van Disney-achtige beeldkwaliteit) eindigt op het moment dat de rassenmengingen tussen de dieren begint, en werd al eens getoond op het HAFF van 1992. Vorig jaar is de rest van de film (een beeldakte en de twee ontbrekende akten met geluid) in Duitsland teruggevonden, en kon het Filmmuseum de complete film restaureren. We kunnen nu het gehele verhaal in full colour zien, en zo blijft deze controversiële film voor het nageslacht bewaard.

Voor vertoningsdatum en tijd: zie www.haff.nl

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten