Home Allemaal een Chinees aan de hand

Allemaal een Chinees aan de hand

  • Gepubliceerd op: 27 april 2011
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Marieke Prins

Theedrinken was essentieel voor de relatie tussen Nederlanders en Chinezen. Yin en Jan, een Chinese en een Nederlander, leggen dat uit voor kinderen op de tentoonstelling Yin en Jan in het Rotterdamse Maritiem Museum. Als je hun symbolen met een metalen staafje aanraakt, maken ze samen een praatje.

Naast theedrinken draaide het om ‘handen schudden’, de titel van dit eerste tentoonstellingsonderdeel. Jacob van Neck (aankomst in China 1601), die met zijn rode haar grote indruk maakte, zie je hier naast Ahmed Aboutaleb en Balkenende, allemaal met een Chinees aan de uitgestoken hand. Van Bram Peper, voormalig burgemeester van Amsterdam is ook nog een Certificate of White Magnolia Honour te zien, dat hij kreeg van de Universiteit van Shanghai. Dit alles omringd door een krans van theezakjes.

Het leukst in deze ronde kennismaakkamer zijn toch de geluidsfragmenten, gebaseerd op geschreven ooggetuigenverslagen. Een Nederlandse secretaris die mee mocht naar het Hof van Peking in 1656 vertelt met een vette lach over de lastige vragen die zijn delegatie kreeg: ‘Of wij op zee leven, of we ons daar ook voortplanten! Of wij land hebben, hoe onze koning heet, en hoe oud hij is!’

Een beetje storend is dat de teksten karikaturaal worden voorgelezen. Dit geldt vooral voor de dagboekfragmenten van Mieke Wesselingh. Zij woonde in de jaren dertig jaren in China. Haar verbazing over de vieze smalle straatjes in de wereldstad Kanton vonden de tentoonstellingsmakers blijkbaar tuttig. Het kinderstemmetje dat haar dagboek voorleest klinkt dan ook nuffig.

Uitwisseling van kennis, handel, globalisering: ook de andere ruimtes zijn thematisch ingericht. Waar waren Nederlandse scheepslieden bijvoorbeeld geweest zonder het kompas, een uitvinding van Chinezen? Chinezen op hun beurt waren weer erg geholpen met Europese voorwerpen als de fiets. Oude kompassen zijn tentoongesteld, net als een prent met fietsende westerlingen in China. Nederlandse baggeraars waren de helden die vanaf de negentiende eeuw de zandbanken in de rivier de Shanghai overwonnen. Daar zijn foto’s van te zien.

Ook in de rest van de tentoonstelling boeien de ooggetuigenverslagen het meest, ditmaal van nog levende mensen, te beluisteren via een koptelefoon. In zijn jeugd in China at hij nooit Chinees, vertelt een Nederlandse oudere heer. De gezinskok, een Chinees, kookte Russisch; Chinees was not done.
De hoofdboodschap van de tentoonstelling is dat de ondernemende Nederlanders en de vernuftige, beschaafde Chinezen al lang veel voor elkaar betekenen. Niet toevallig is de tentoonstelling in Rotterdam. Tot 2004 was de Rotterdamse haven de grootste haven ter wereld. Nu is dat Shanghai, en Rotterdam en Shanghai zijn zustersteden. De tentoonstelling wordt onder andere gesponsord door het Havenbedrijf Rotterdam, en door bedrijven als Van Oord, een baggerbedrijf, en Wärtsila, een internationale scheepsbouwer. Diepzinnig is de tentoonstelling daarmee niet. Wel grappig, en licht informatief.

Yin en Jan
Maritiem Museum
Leuvehaven 1, Rotterdam. Tot 5 maart 2012. Open di-za 10-17 uur, zo 11-17 uur, in schoolvakanties ook op maandag. Info: 010-41 32 680 of www.maritiemmuseum.nl

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer