Home Stelling: ‘De KB heeft foute kranten terecht online gezet’

Stelling: ‘De KB heeft foute kranten terecht online gezet’

Gepubliceerd op: 11 oktober 2010

Update 7 april 2020

Ruth Oldenziel:

‘Dat is zeker zo. Wij kennen in Nederland geen algemeen verbod op “foute” publicaties, zoals in Duitsland het geval is. Daar bestaat een index op “jeugdgevaarlijke media”. Dat is een erfenis van de geallieerde bezetter, die na de Tweede Wereldoorlog allerlei zaken in Duitsland verbood, waaronder nazimateriaal. Het Duitse verbod op het bezit en het verspreiden van nazimateriaal komt dus voort uit een specifieke nationale context: de naoorlogse denazificatie.

In Nederland heeft de Hoge Raad in 1987 bepaald dat het in bezit hebben van Mein Kampf onwettig is, omdat het om haatzaaiende literatuur zou gaan. Maar de Raad heeft ook bepaald dat zakelijke informatievoorziening over het fascisme – wanneer het dus niet gaat om propaganda – mogelijk moet blijven.

Het recente boek van Robin te Slaa en Edwin Klijn over de opkomst van de NSB, dat mede is gebaseerd op de “foute kranten”, maakt duidelijk hoe belangrijk het is dat we weet hebben van onze geschiedenis. En omdat het de missie van de Koninklijke Bibliotheek is bij te dragen aan de verspreiding van kennis over het verleden, is dit de geëigende instelling om deze publicaties vrij te geven. Zeker nu de KB heeft aangegeven op zijn website de noodzakelijke context bij de NSB-kranten te leveren.’

Anton van Hooff:

‘Ik vind het heel vreemd dat men hierover getwijfeld heeft. Het zijn historische documenten. Het argument dat ze een gevaarlijke ideologie bevatten gaat wat mij betreft niet op. Integendeel, je kunt goed beargumenteren dat ze juist onthullend en daardoor genezend werken.

Neem de nazipropagandafilm Triumph des Willens van Leni Riefenstahl. Deze bevat de overbekende beelden van Hitlers inspectie van paraderende SS- en SA-troepen. Ik heb indertijd veel moeite moeten doen om de film in handen te krijgen. En als je de film dan eindelijk in z’n geheel ziet, wordt pas goed duidelijk hoe hol en proleterig dat systeem was. Een groot deel van de film bestaat uit nazisympathisanten die op clowneske wijze Hitler trachten te imiteren. Een betere antipropaganda voor het nazisme kan ik me niet voorstellen.

Momenteel lees ik de dagboeken die de Joods-Duitse wetenschapper Victor Klemperer van 1933 tot 1945 schreef. Daarin beschrijft hij prachtig hoe hij als jonge, volledig geassimileerde Duitser gedwongen werd zich steeds meer Jood te voelen. Hij schreef later ook nog een boek over hoe de nazi’s de Duitse taal ideologisch corrumpeerden. Dan is het toch van een grote toegevoegde waarde om als lezer op internet zelf de nazimedia te kunnen raadplegen?’

James Kennedy:

‘Ze zijn terecht online gezet. Ik begrijp natuurlijk de gevoeligheid. Ik begrijp ook waarom er enige tijd een restrictie heeft bestaan op het verspreiden van materiaal als Mein Kampf of Der ewige Jude. Maar Nederland is een volwassen, oude democratie. We mogen ervan uitgaan dat Nederlandse burgers bestand zijn tegen dit soort giftige ideeën. Moderne burgers kunnen, nee móéten, op verantwoorde wijze met dit historische materiaal kunnen omgaan.

Als individuele bibliotheek kun je je natuurlijk afvragen wat je precies beschikbaar moet maken voor het grote publiek. Zo ontstond enige jaren geleden in Brooklyn ophef over de beschikbaarheid van Kuifje in Afrika. Sommige leden van de lokale Afro-Amerikaanse gemeenschap vonden de wijze waarop Afrikanen werden uitgebeeld kwetsend. De bibliotheek heeft toen besloten dit stripboek niet meer uit te lenen. Het was enkel nog in te zien in een afgesloten deel van de bibliotheek.

Het probleem bij zo’n handelwijze is dat er allerlei groeperingen ontstaan die op basis van persoonlijke gekwetsheid restricties willen stellen aan het beschikbaar maken van cultuurgoed. Het is daarom belangrijk dat de Koninklijke Bibliotheek, zeker omdat het een nationale bibliotheek is en geen lokale instantie, een internationale standaard zet in het toegankelijk maken van de gehele historische collectie.’

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten