Home Wat trok zeventiende-eeuwse toeristen naar Amsterdam?

Wat trok zeventiende-eeuwse toeristen naar Amsterdam?

Peperdure grachtenpanden, marmeren stoepen en mooie meiden. Zo zag Amsterdam eruit in de ogen van een zeventiende-eeuwse toerist.

Kruidenmarkt in Amsterdam. Schilderij van Gabriel Metsu.
Kruidenmarkt in Amsterdam. Schilderij van Gabriel Metsu.

Annemarie Laven

Oud-hoofdredacteur

Gepubliceerd op: 30 mei 2011

Update 25 augustus 2026

Waarom nu?

Amsterdam verhoogt de toeristenbelasting in de stad naar 20 procent. Dat is bijna het hoogste percentage ter wereld.

Rond 1600 is reizen vooral voorbehouden aan diplomaten, handelaren, pelgrims en een enkele jonge aristocratenzoon. Maar in de loop van de zeventiende eeuw strijken steeds vaker toeristen neer in Amsterdam, om een paar dagen door te brengen in de machtigste stad van de Republiek.

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Meer historische context bij het nieuws van vandaag?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief van Historisch Nieuwsblad.
Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Om goed voorbereid op weg te gaan nemen ze voor vertrek reisgidsen door. Wat mag je niet missen, en welke delen van de stad kun je beter links laten liggen?

te missen: de werf van de VOC . het ZE emagazijn is alleen met speciale toestemming te bezoeken Schilderij van Ludolf Bakhuysen, 1696.
Niet te missen: de werf van de VOC . het Zeemagazijn is alleen met speciale toestemming te bezoeken. Schilderij van Ludolf Bakhuysen, 1696.

Architectuur staat hoog op het must see-lijstje van de toerist. Grootste publiekstrekker is het fonkelnieuwe Stadhuis met zijn vermaarde beeldhouwwerk. Maar ook de grote kerken zijn een bezoek waard. Favoriet is de Nieuwe Kerk, waar zowel de graftombe van Admiraal de Ruyter bewonderd wordt als het grote orgel. En als je de Westertoren beklimt, kun je bij helder weer Leiden zien liggen.

volgens de reisgidsen het meest indrukwekkende gebouw van het land. niet alleen de façade, ook het interieur wordt geroemd Vroedschapszaal, schilderij van Pieter de Hoogh.
Volgens de reisgidsen is het Stadhuis het meest indrukwekkende gebouw van het land. Niet alleen de façade, ook het interieur wordt geroemd Vroedschapszaal. Schilderij van Pieter de Hoogh.

Dan gaat de tocht naar de Beurs, om met eigen ogen de internationale bedrijvigheid te zien. De toegang bedraagt zes stuivers, maar zeventiende-eeuwse toeristen hebben wel wat te besteden.

Plattegrond van Amsterdam
Plattegrond van Amsterdam. Gravure van Daniel Stalpaert, 1662.

Bij een verblijf in Amsterdam mag ook een bezoek aan een van de vele liefdadigheidsinstellingen niet ontbreken. De sociale voorzieningen van de Republiek kunnen rekenen op waardering van de buitenlandse gasten. Vooral populair is het Rasphuis, waar gevangenen Braziliaans hardhout raspen tot poeder voor de verfindustrie. Elk jaar in augustus is het tuchthuis vrij toegankelijk voor publiek.

reizigers wachten op de Mosselsteiger aan het ij. reizen in de republiek is eenvoudig door de geringe afstanden en de vele transportmogelijkheden Schilderij van Ludolf Bakhuysen, 1673
Reizigers wachten op de Mosselsteiger aan het ij. reizen in de republiek is eenvoudig door de geringe afstanden en de vele transportmogelijkheden Schilderij van Ludolf Bakhuysen, 1673.

Wanneer de verplichte bezienswaardigheden zijn afgewerkt, is het tijd voor ontspanning. Bij het IJ vergapen de toeristen zich aan het woud van masten in de haven. Opvallend zijn ook de vele winkels in de Kalverstraat en de Nieuwendijk. Amsterdam is vermaard om zijn boekhandels. Hier vinden buitenlanders alle boeken en prenten die in eigen land niet te verkrijgen zijn.

zicht op Amsterdam vanuit het zuiden met de silhouetten van de zuiderkerk, oude kerk en het stadhuis. links de utrechtse poort Schilderij van Jacob van Ruisdael, ca. 1675.
Zicht op Amsterdam vanuit het zuiden met de silhouetten van de zuiderkerk, oude kerk en het stadhuis. links de utrechtse poort Schilderij van Jacob van Ruisdael, ca. 1675.

Als de avond valt wordt het druk op de Zeedijk. Dit is de plaats voor vertier. De dames van plezier lachen, in de muziekhuizen wordt tot in de vroege morgen gedanst.

Tot in de vroege uurtjes wordt gedanst, gegeten en gespeeld. Rechts bij de deur een koppelaarster met een prostituee. Schilderij naar Joos van Winghe, 1580-1630.
Tot in de vroege uurtjes wordt gedanst, gegeten en gespeeld. Rechts bij de deur een koppelaarster met een prostituee. Schilderij naar Joos van Winghe, 1580-1630.
de meisjes zijn knap, maar na het huwelijk worden ze dik en saai’. Schilderij van Salomon de Bray
‘De meisjes zijn knap, maar na het huwelijk worden ze dik en saai’. Schilderij van Salomon de Bray.

Het nachtleven mag er best zijn, maar het mooiste van Amsterdam is toch de grachtengordel. Panden zo groot als paleizen, met stoepen van zwart of rood marmer. Sommige panden hellen iets voorover, merken de toeristen op. De grachten zijn prachtig, jammer dat het er zo ongelooflijk stinkt.

Reisgidsen halen graag de spreekwoordelijke netheid van de hollandse huisvrouw aan Schilderij van Willem van Odekercken.
Reisgidsen halen graag de spreekwoordelijke netheid van de hollandse huisvrouw aan. Schilderij van Willem van Odekercken.

Nieuwste berichten

Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Artikel

Gaf een koningsmoordenaar opdracht voor het Tapijt van Bayeux?

Op het Tapijt van Bayeux speelt graaf Eustatius van Boulogne een heldenrol. Maar volgens de kronieken was hij een lafaard – of erger. Liet hij het borduurwerk maken om zijn naam te zuiveren? In het British Museum wordt momenteel het Tapijt van Bayeux tentoongesteld. Het is een van de belangrijkste bronnen over de Slag bij...

Lees meer
Allegorie op de Pacificatie van Gent. De Nederlandse Leeuw bewaakt het toegangshek naar de Hollandse Tuin met de zeventien provincies. Spaanse soldaten hebben de tuin omsingeld. Naar ontwerp van Adriaen Pietersz van de Venne, circa 1624.
Allegorie op de Pacificatie van Gent. De Nederlandse Leeuw bewaakt het toegangshek naar de Hollandse Tuin met de zeventien provincies. Spaanse soldaten hebben de tuin omsingeld. Naar ontwerp van Adriaen Pietersz van de Venne, circa 1624.
Artikel

De Pacificatie van Gent was een verdeelde vrede

De Pacificatie van Gent wordt wel gezien als een eerste onafhankelijkheidsverklaring van de Nederlanden. Katholieken en protestanten, steden en adel verenigden zich om de muitende soldaten van het Habsburgse leger het land uit te krijgen. Maar waren de ondertekenaars wel zo eensgezind? Op 8 november 1576 schalden de trompetten over de Botermarkt in Gent. Een...

Lees meer
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Recensie

De Tweede Wereldoorlog transformeerde Azië

Voor Aziaten was de Tweede Wereldoorlog misschien wel ingrijpender dan voor Europeanen, bewijst sinoloog Hans van de Ven. Al langer klinkt er kritiek op onze nogal eurocentrische blik op de Tweede Wereldoorlog. De oorlog in China die in 1937 al begon, de hongersnoden in Bengalen en op Java en militaire operaties zoals het Japanse offensief...

Lees meer
VWO-leerlingen tijdens hun eindexamen, 8 mei 2026.
VWO-leerlingen tijdens hun eindexamen, 8 mei 2026.
Opinie

Geschiedenisonderwijs dreigt staatsopvoeding te worden 

Geschiedenislessen in de bovenbouw van het middelbaar onderwijs zullen vanaf 2030 zijn gericht op het opvoeden van leerlingen tot goede burgers met bepaalde gewenste opvattingen. Dat wil tenminste de commissie die de concept-examenprogramma’s heeft opgesteld in opdracht van het ministerie van OCW. Het vak geschiedenis dreigt hiermee te verworden tot staatspedagogiek.  De concept-examenprogramma’s voor het...

Lees meer
Loginmenu afsluiten