In de directe omgeving van die gedenkplaats staan nu ook monumenten voor de vermoorde homo’s en Sinti en Roma. Niet ver ervandaan staat de Neue Wache, dat moet herinneren aan zowat alle slachtoffers van alle Duitse oorlogen. En dan komt er binnenkort ook nog een gedenkplaats voor Bundeswehrsoldaten die na de oorlog zijn omgekomen.
Maar waar is het monument voor al die Duitsers die onder het stalinisme hebben geleden? Daarover is sinds begin maart een heftige discussie ontbrandt. Een bonte verzameling van organisaties heeft een lange lijst opgesteld van mensen die op de een of andere manier slachtoffer werden van de communistische dictatuur.
De lijst varieert van de dodelijke slachtoffers van het DDR-grensregime en de jongeren die in Oost-Duitsland niet mochten studeren omdat ze een burgerlijke achtergrond hadden, tot de Duitsers die door de Russen in en na de oorlog naar kampen zijn gedeporteerd en de Volksduitsers die zijn verdreven omdat hun Heimat onder Sovjetregime kwam.
De immer kritische historicus Götz Aly trok een bittere conclusie uit de lijst. ‘Op die manier stamt uiteindelijk elke Duitser uit een slachtoffermilieu. Iedereen heeft in zijn familie wel een nazi-opa die door communisten is gefolterd, een Jodenmoordenaar die uit zijn Heimat is verdreven of een achterneef die niet mocht studeren omdat hij te dom of een burgerkind was.’
De voorstanders van het monument argumenteren dat Stalin uiteindelijk meer slachtoffers heeft gemaakt dan Hitler. Aly: ‘Een walgelijk argument!’ Herinnert zich dan niemand meer, roepen andere critici, wie de oorlog is begonnen? Wie de Joden heeft omgebracht? Wie dood en verderf heeft gezaaid in de landen waar men uiteindelijk uit is verjaagd?
De voorstanders willen de Neue Wache herinrichten als oord om de slachtoffers van het stalinisme te gedenken. Maar daar staat een ontroerend beeld van de socialistische kunstenares Käthe Kollwitz. Anderen geven de voorkeur aan het plein voor het stadhuis. Maar daar staan de bronzen beelden van Marx en Engels.
Dat wordt nog een fijn debat, de komende twintig jaar.
Fel debat over monument voor slachtoffers stalinisme
‘Het belangrijkste aan een monument is de discussie vooraf,’ zegt de beheerder van het Stasi-archief. Hij doelt op het twintig jaar durende debat dat voorafging aan de onthulling in 2005 van de Berlijnse gedenkplaats voor de Europese Joden die in de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord. Dat monument kwam er en de discussie verstomde.
Actueel
De ‘tanks van de Middeleeuwen’ werden ingehaald door nieuwe wapens
Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald
Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken
Russische cyberaanval legde Estland negentien jaar geleden al grotendeels plat
Nieuwste berichten
De ‘tanks van de Middeleeuwen’ werden ingehaald door nieuwe wapens
Tijdens een militaire oefening schakelden Oekraïense drones deze zomer met gemak Amerikaanse pantserdivisies uit. Ook aan het Oekraïense front geven de onbemande vliegtuigjes gewone soldaten een fighting chance tegen Russische tanks. Conservator Casper van Dijk van het Nationaal Militair Museum ziet parallellen met de opkomst van vuurwapens. ‘Edellieden met dure harnassen, de tanks van de...
Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald
Enkel de waarheid zou als winnaar uit de strijd mogen komen. Met die ambitie begon het Joegoslaviëtribunaal (ICTV) in 1993 aan zijn taak. Maar het is er niet in geslaagd de historische waarheid over de Joegoslaviëoorlogen eenduidig te schetsen. Dat concludeert historicus en journalist Petar Finci in zijn proefschrift, dat hij op 23 september verdedigde...
Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken
Tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog entten witte artsen zwarte mensen in met het pokkenvirus, om nieuwe entstof te kweken voor de soldaten aan het front. Vaak gebruikten zij vrouwen en kinderen in slavernij. Die hadden zelf geen enkele keuze en moesten de risicovolle behandeling gedwongen ondergaan. De oorlog tussen de noordelijke en de zuidelijke staten van...
Russische cyberaanval legde Estland negentien jaar geleden al grotendeels plat
Europese inlichtingendiensten waarschuwen dat Rusland ‘binnen enkele maanden’ de NAVO wil testen door hybride aanvallen uit te voeren. Dat zou niet voor het eerst zijn. Al in 2007 kreeg Estland te maken met Russische cyberaanvallen en nepnieuws, die de samenleving tijdelijk ontwrichtten. Het begon allemaal vanwege een standbeeld. In een stil hoekje van de militaire...