Het verhaal van de Friese koning Radboud of Redbad, die rond 700 streed tegen de christelijke bekeringsdrang, vertoont overeenkomsten met maatschappelijke kwesties die tegenwoordig spelen. Zo meent regisseur Roel Reiné. Hij werkt aan een film over deze Fries: Redbad 754 na Christus. ‘Ook nu hebben we te maken met religieus fanatisme.’
Roel Reiné (1970) is in Nederland vooral bekend als regisseur van Michiel de Ruyter (2015). Hij woont al jaren in de Verenigde Staten, waar hij actiefilms maakt.
Hoe ben je na Michiel de Ruyter terechtgekomen bij de Friese koning Radboud?
‘Ik heb geschiedenis gestudeerd en werk als filmregisseur in Amerika. Ik wilde graag een film maken over de VOC-tijd toen ik hoorde dat producent Klaas de Jong bezig was met een project over Michiel de Ruyter. Daarbij heb ik me aangesloten, en in de periode dat we aan deze film werkten vertelde Klaas dat hij ook een film over koning Radboud wilde maken. Daarvan wist ik niet zoveel, maar toen ik me ging inlezen raakte ik gelijk geïntrigeerd.’
‘De tijd van Radboud, waarin de kerstening van het Nederlandse territorium plaatsvond, is heel belangrijk geweest voor onze cultuur. Nog steeds zijn we een christelijk land, met christelijke gebruiken. Maar de geschiedenis van Radboud is ook een mooi verhaal over Nederland in die periode.’
Hoe weerspiegelt het verhaal van Radboud vraagstukken uit onze samenleving?
‘In de film verkeert Radboud, zoon van een Friese koning, in een identiteitscrisis: hij weet niet wie hij is, hij twijfelt aan zijn – niet-christelijke – religie en hij zet zich af tegen het oude geloof van zijn volk. Die afkeer wordt zijn ondergang: door zijn schuld wordt zijn vader vermoord. Hij wordt verbannen en spoelt aan in een Vikingdorp, waar hij ziet hoe mensen in harmonie samenleven met hun geloof en met de natuur. Dat inspireert hem om terug te gaan naar Dorestad – waar de Franken de macht hebben overgenomen en de inwoners met geweld dwingen zich tot het christendom te bekeren – en zijn volk te bevrijden.’
‘Je ziet dat mensen nu ook erg op zoek zijn naar hun identiteit. Religieus extremisme komt nog steeds voor en uit het verhaal van Radboud blijkt dat dat toen niet anders was. Missionarissen als Bonifatius en Willibrord zijn door de Kerk dan wel heiligverklaard, maar ze waren de extremisten van hun tijd.’
‘Maar het is niet alleen maar zwart-wit. In de film is Radbouds vrouw Rea ook christen en bovendien brengen de missionarissen goede gebruiken mee. De heidenen offeren meisjes door ze levend te verbranden – een praktijk die christenen sterk afkeuren. Aan beide kanten vind je zowel extremisme als positieve elementen.’
Hoe historisch accuraat is deze film?
‘Bij het maken van Michiel de Ruyter hebben we alles zo historisch correct mogelijk gedaan. Maar voor Redbad laat ik dat los. Als je het verhaal wil vertellen dat ik net vertelde – over identiteit, religie, extremisme, geloven in jezelf – en je wilt een breed publiek bereiken, moet je een moderne sfeer creëren. Kostuums zullen niet historisch correct zijn, ook omdat er over deze periode zo weinig bekend is. Redbad wordt een visueel spektakel, nog groter dan Michiel de Ruyter. Qua stunts en actie willen we Game of Thrones overtreffen.’
Je hebt wel eens gezegd dat het in Nederland niet normaal is om veel respect te hebben voor de geschiedenis, en dat Nederlanders op dat vlak nog kunnen leren van de Amerikanen.
‘Klopt. Ik merk dat de manier waarop we in Nederland omgaan met elkaar veel negatiever is dan in de Verenigde Staten. We mopperen ontzettend op elkaar, zeggen altijd wat we niet goed vinden. In Amerika is het omgekeerd: als je iets maakt of publiceert benadrukken mensen juist wat ze er wel goed aan vinden. Ook als je ziet hoe we in Nederland afgeven op alles: politiek, soldaten, de vlag. Er is geen respect, ook niet voor onze historische helden.’
Er zijn ook mensen die zeggen dat er te weinig aandacht is voor de zwarte bladzijden uit ons verleden en dat we alleen de positieve kanten van, bijvoorbeeld, de VOC belichten.
‘Dat heb ik zelf meegemaakt toen Michiel de Ruyter uitkwam en mensen demonstreerden wegens De Ruyters vermeende rol in de slavenhandel en zijn banden met de VOC. Als je de geschiedenis kent, weet je dat De Ruyter een zwarte vriend had in Afrika en heeft geholpen slaven te bevrijden. Ja, hij handelde ook in goederen van de VOC, maar daar gaat de film niet over. En de film portretteert de VOC juist op een behoorlijk negatieve manier. Ik heb de demonstranten voorgesteld om een script op te sturen, want ik zou graag een film maken over de slavernij. Maar daar heb ik nooit wat op gehoord.’
Over welke historische helden of onderwerpen zou je nog een film willen maken?
‘Na Redbad gaan Klaas de Jong en ik een film maken over Willem van Oranje. En verder zou ik wel een film willen maken over John F. Kennedy. Ik hoorde laatst een speech van hem en het contrast met de huidige president is natuurlijk schrijnend.’
