Home Spielberg

Spielberg

Mirjam Prenger

Gepubliceerd op: 18 september 2000

Update 7 april 2020

De filmproducent zegt: ‘Ik voel mij verwant met alle overlevenden'. Sterker nog: ‘Ik voel mij verbonden met het concept van de holocaustoverlevende, al heb ik er relatief weinig ontmoet.'

De filmproducent vertelt over een op video opgenomen relaas van een Poolse oud- kampbewoonster. Hij verstond er geen woord van, maar was geroerd door de kracht van haar emoties. ‘Ik kon haar pijn en verlossing voelen. Het klonk als een treurig lied en ik moest huilen.'
De filmproducent vertoont de documentaire die hij geproduceerd heeft over de lotgevallen van vijf Hongaarse joden. Hij waarschuwt het publiek. ‘Dit zijn onuitwisbare beelden'. Na afloop krijgt hij een staande ovatie. De filmproducent buigt.
In de deze zomer opgelaaide discussie over de holocaustindustrie, naar aanleiding van Norman Finkelsteins The Holocaust Industry (de Nederlandse vertaling verschijnt deze maand), is de naam van de filmproducent niet een keer gevallen. Opmerkelijk. Met Schindler's List, zijn speelfilm over de holocaust, kreeg Steven Spielberg veel kritiek te verduren, maar zijn documentaires over overlevenden van de holocaust ontmoeten weinig weerstand.
Zij laten immers echte mensen zien. Geen geromantiseerde Hollywood-versie van het verleden, zo beweert Spielberg, maar ‘een buitengewone reis terug in de tijd'. En ze dienen een educatief doel. Nie wieder. Maar ook, zegt hij, ‘dat hetzelfde mij, jou, je buurman, iedereen had kunnen overkomen'.
Alleen is de Tweede Wereldoorlog al een tijdje voorbij. Daarom verzamelt de filmproducent verhalen van ooggetuigen. Voordat het te laat is. ‘Het is een echte reddingsoperatie', zegt Spielberg. De overlevenden sterven uit. Sinds 1994, toen Spielberg zijn Survivors of the Shoah Visual History Foundation oprichtte, zijn vrijwilligers als gekken bezig geweest overlevenden voor de videocamera te krijgen.
De teller staat nu op ruim 51.000 ooggetuigen uit 57 landen. Meer dan honderdduizend uur interview zijn op videoband vastgelegd. En elk interview wordt, indien mogelijk, afgesloten met hetzelfde beeld: de overlevende omringd door een schare van kinderen, klein- en achterkleinkinderen.
De geïnterviewden vermengen feiten met fantasie. Dat is onvermijdelijk, zegt de filmproducent. Twee jaar nadat zijn stichting een bekende historicus uit het Holocaust Museum had ingehuurd om de wetenschappelijke pretenties van het project op te vijzelen, werd de man weer ontslagen.
De filmproducent begon ondertussen met behulp van het verzamelde materiaal films te produceren. The Last Days, over de vijf Hongaarse joden, verscheen begin 1999. Slechts een handjevol critici mokte. Carl Friedman noemde de documentaire ‘de zoveelste poging van Spielberg en zijn helpers met terugwerkende kracht betekenis te geven aan de zinloze vernietiging van miljoenen'. De film kreeg de Oscar voor beste documentaire. En Spielberg ontving het Duitse Bundesverdienstekreuz voor zijn holocaustwerk.
Anderhalve maand geleden werd bekend dat Spielberg een internationale groep van filmregisseurs, waaronder de befaamde Andrzej Wajda, heeft samengesteld om vijf nieuwe documentaires te maken over de holocaust. De documentaires behandelen de levens van overlevenden uit Polen, Tsjechië, Rusland, Hongarije en Argentinië. Ze verschijnen volgend jaar.
Spielberg maakt intussen een uitstapje. Hij gaat een driedelige televisiefilm produceren over het leven van Anne Frank, gebaseerd op de recente biografie van Melissa Müller. De filmtitel: Anne Frank: The Whole Story. Het volgt haar tot aan haar laatste uren in Bergen-Belsen. Een hoofdrolspeelster wordt nog gezocht. Maar de Emmy-award staat al klaar. De filmproducent doet het niet voor minder.
Mirjam Prenger

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten