Home ‘Na de oorlog wilden jongeren iets van hun leven gaan maken’

‘Na de oorlog wilden jongeren iets van hun leven gaan maken’

In haar boek Broers schetst Carolijn Visser een portret van haar vader en twee ooms, die na de Tweede Wereldoorlog in verschillende kringen hun weg vonden. Vader Ar ging het onderwijs in, zijn oudste broer Martin werd ontwerper en kunstverzamelaar, en Carel, de jongste van de drie, ontwikkelde zich tot beeldhouwer. ‘Via hun levens kon ik een beeld schetsen van het naoorlogse Nederland, dat veranderde van een conservatieve in een opengebroken samenleving.’

Carolijn Visser

Hilde van der Pluijm

Gepubliceerd op: 4 juni 2026

Update 11 juni 2026

Waarom heeft u een boek geschreven over uw familie?

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

‘Ik wilde al een lange tijd het verhaal van mijn familie op papier zetten, alleen wist ik niet precies hoe. Toen kreeg ik een brief die Martin schreef tijdens de Hongerwinter. Ar en hij waren uit een rijdende trein gesprongen en wisten zo aan de Arbeitseinsatz te ontkomen. Via de brief bedankte Martin een gezin dat hen tijdens de ontsnapping had geholpen. Hierdoor had ik een aanknopingspunt. Met het boek wil ik laten zien hoe bepalend de Tweede Wereldoorlog is geweest. Niet alleen voor de drie broers, maar voor een hele generatie. Bijna alle jonge mannen in Nederland waren destijds op transport gezet om te werken in Duitsland. Na de oorlog wilden zij iets van hun leven gaan maken. Ze hadden jaren in te halen. Deze energieke drang probeer ik over te brengen in Broers.’

Kozen Martin en zijn vrouw Mia daarom voor de kunstwereld?

‘In kunstenaarskringen werd gefeest en gediscussieerd over van alles, en iedereen hield er affaires op na. Het paste bij de behoefte om verloren tijd in te halen. Martin en Mia kwamen eerst in Cobra-kringen terecht, maar namen daar later afstand van. Cobra leverde commentaar op de oorlog, maar die oorlog was voorbij. Martin en Mia wilden vérder en ze raakten geïnteresseerd in kunstenaars uit Oost- en West-Duitsland. Andere kunstkenners zagen Duitsland nog altijd als het land van de bezetter en wilden daar niets positiefs over horen.’

Meer historische context bij het nieuws van vandaag?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief van Historisch Nieuwsblad.
Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Wat gingen uw ouders doen?

‘Die studeerden in Leiden, waar ze al snel in progressieve kringen terechtkwamen. Ze wilden bijdragen aan een nieuwe maatschappij. Het thema Indië speelde in die tijd heel erg: Nederland accepteerde de onafhankelijkheid niet. Mijn vader Ar had er altijd een uitgesproken mening over: Indië hoorde onafhankelijk te zijn en Nederland had de plicht om die transitie te begeleiden. Mede vanwege deze overtuiging vertrokken mijn ouders uiteindelijk naar Soerabaja. Mijn moeder Sophie ging lesgeven op een school. Daar mocht ze enkel Engels spreken, want Nederlands was de taal van de kolonisator. Ar ging bij de Javasche Bank werken, maar raakte al snel gedesillusioneerd. Veel van zijn Nederlandse collega’s hadden in jappenkampen gezeten en deelden zijn antikoloniale gedachtegoed niet.’

Uw familie was antiautoritair en sympathiseerde met de ludieke acties van provo. Hoe paste dat in die tijd?

‘De meeste ouders van mijn vrienden waren veel behoudender. Ar droeg bij aan de stichting van een jeugdhonk in Middelburg dat een bruisend cultureel centrum moest worden. Tot zijn teleurstelling werd het echter al snel een soort drugshol. Ook de man-vrouwrollen waren anders in de familie Visser. Martins vrouw Mia opende een kunstgalerie in Amsterdam, Carels vrouw Greet werd psycholoog en begon een praktijk aan huis, en mijn moeder Sophie gaf Engelse les. Werkende moeders waren toen uitzonderlijk.’

Broers

Carolijn Visser
304 p. Atlas Contact, € 24,99

Broers door Carolijn Visser

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 6 - 2026

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten