Home Kunnen middeleeuwers ons helpen bij de problemen van nu?

Kunnen middeleeuwers ons helpen bij de problemen van nu?

De Pest in de Middeleeuwen

Redactie Historisch Nieuwsblad

Gepubliceerd op: 20 december 2025

Update 31 maart 2026

Hoe gingen de mensen in de Middeleeuwen om met natuurrampen? Met conflict? Met polarisatie? Het is niet de eerste periode waar je aan denkt als je lessen voor het heden wilt trekken uit de geschiedenis. Toch valt er wel degelijk wat te leren van de middeleeuwers, menen een aantal mediëvisten in Het ministerie van Middeleeuwse zaken.

‘Die Middeleeuwers hadden één ding op ons voor: ze raakte niet zo gauw in paniek,’ zegt recensent Manon van der Heijden in de nieuwe aflevering van de Historische BoekenCast.

Of luister deze aflevering op Spotify of Youtube.

Dossier Middeleeuwen

Byzantijnse zijde uit de zesde of zevende eeuw.
Byzantijnse zijde uit de zesde of zevende eeuw.
Artikel

Constantinopel bewaakte het geheim van zijde

In het tiende-eeuwse Byzantijnse Rijk had zijde de waarde van goud. Constantinopel bewaakte de productie ervan als een hellehond. Dat weerhield Lombardijns diplomaat Liutprand niet van een poging het textiele goud te smokkelen. Het ambitieuze hart van Liutprand van Cremona bonsde van opwinding, toen hij door de gouden poort van Constantinopel liep. Het was een...

Lees meer
Excommunicatie van Robert II de Vrome in 998. Schilderij door Jean Paul Laurens, 1875.
Excommunicatie van Robert II de Vrome in 998. Schilderij door Jean Paul Laurens, 1875.
Artikel

Excommunicatie in de Middeleeuwen: veroordeeld tot de duisternis

Om gelovigen in het gareel te houden dreigde de middeleeuwse kerk bij overtredingen met excommunicatie. Zondaars werden daarmee uit de gemeenschap gestoten en zouden na hun dood regelrecht naar de hel gaan. Maar hoe bang waren mensen daar nu echt voor? In 1445 had Margreet, echtgenote van Jacob van der Velde, een woordenwisseling met de...

Lees meer
Door de droogte ontstaan er barsten in de Nederlandse akkers
Door de droogte ontstaan er barsten in de Nederlandse akkers
Interview

‘We moeten weer leren leven met de bodem, net als in de Middeleeuwen’

Door extreme droogte en bosbranden gaan in heel West-Europa de alarmbellen af. Historica Maïka De Keyzer wijt ons gebrekkig preventiebeleid aan de moderne overtuiging dat we meester zijn over de natuur. ‘Wij denken dat we overal een technologische oplossing voor kunnen vinden. In de Middeleeuwen hadden ze die hoogmoed niet.’ Maïka De Keyzer doceert ecologische...

Lees meer
Een vrouw vliegt op een groen penismonster, circa 1345. Uit Decretum Gratiani, een twaalfde-eeuws kerkelijk wetboek.
Een vrouw vliegt op een groen penismonster, circa 1345. Uit Decretum Gratiani, een twaalfde-eeuws kerkelijk wetboek.
Beeldessay

Middeleeuwse memes over monsters, fallussen en ontblote billen

Wie een middeleeuws handschrift openslaat, hoeft zich niet te verbazen over dat soort bizarre voorstellingen in de kantlijn. Wat vertellen zogeheten marginalia over de belevingswereld van de middeleeuwer? De term ‘marginalia’ verwijst naar alles wat we terugvinden in de kantlijn van een tekst. In middeleeuwse manuscripten staan dikwijls persoonlijke toevoegingen van de kopiist of de...

Lees meer
Loginmenu afsluiten