Home Gezien: tentoonstelling

Gezien: tentoonstelling

Marieke Prins

Gepubliceerd op: 23 mei 2006

Update 7 april 2020

Fietsers naderen over een zandweg. Een man met hoed en een lange jas doet een stap naar voren en houdt een spiegelei op. Alle fietsers remmen. De eerste fietser toont trots zijn rijwielplaatje. De volgende heeft er geen en moet zijn rijwiel afstaan. Bedaard loopt de controleur ermee naar de kant van de weg.

Het is een fragment uit het Polygoon Journaal, dat te zien is op de tentoonstelling Loden last! Fietsbelasting 1924-1941, in het Rotterdamse Belasting en Douanemuseum. Het item uit 1941 gaat over de afschaffing van de rijwielbelasting. Niemand treurde daarom want de 3 gulden, later 2,50 die het kostte om een jaar te mogen fietsen, was voor veel mensen moeilijk op te brengen. Voor een dienstbode was het een weekinkomen.

Wie keurig betaalde kreeg een koperen plaatje. Wie dat niet kon, kwam soms in aanmerking voor een gratis plaatje, met een gat erin. Heel vervelend want tijdens het fietsen was dat voor iedereen zichtbaar. 

De twee zaaltjes van de tentoonstelling staan en hangen vol met voorwerpen, teksten en foto's uit de jaren twintig en dertig. Zo is er een venijnig stripverhaal over Colijn, die 'het stalen ros der kleine luyden' vilt, en een vrolijke fotospecial uit de Panorama van 1924 over de nieuwe belasting, met foto's van jongedames en een oude zuster op de fiets.

Een deuntje uit 1937 klinkt: 'Bij ons mag je nu eenmaal niks voor niks, Voor een jaartje mag je fietsen voor een riks!' De glimmende zwarte rijwielen van Fongers of Gazelle zou je zo mee willen nemen.

Deze tentoonstelling bewijst maar weer eens dat een relatief klein onderwerp vaak heel geschikt is om de sfeer van een historisch tijdperk weer te geven. Grote thema's komen ook langs op deze expositie, zoals rijkdom en armoede, en de relatie tussen politiek en burger.

De NSB was tégen de fietsbelasting. Op een pamflet uit 1941 kondigt de partij aan dat deze belasting, waartegen ze in het democratische tijdperk vergeefs hadden gestreden, nu wel snel zal verdwijnen. En zo gebeurde het.

Ter ere van de afschaffing rijmde de Rotterdamse dichter Koos Speenhoff: 'Is dit heengaan niet een teken van den grooten nieuwen tijd? Van de menschelijke vrijheid, rustend op verdraagzaamheid?' 

Loden last! Fietsbelasting 1924-1941 Tot 4 september. Belasting- en Douanemuseum, Parklaan 14-16, Rotterdam. Open di-zo 11-17 uur. Info: 010-44 00 200 of www.belastingdienst.nl/bdmuseum/ 

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten