Home Bellen met Commodus

Bellen met Commodus

Marieke Prins

Gepubliceerd op: 23 juni 2009

Update 7 april 2020

De witte marmeren beelden van Hermes, Jupiter, Aphrodite en een Romeins jongetje zijn mooi uitgelicht. Ze steken af tegen de zwarte wanden van de tentoonstelling Glorie van Rome in de Kunsthal in Rotterdam. De expositie beslaat één grote ruimte, ingedeeld in thema’s als ‘godsdienst’, ‘wonen’, en ‘één groot rijk’. Op de wanden staan spreuken in enorme klassieke letters, zoals Mens sana in corpore sanum, of Pecunia non olet. Er is een Romeins eetvertrek nagemaakt, met ligbedden. Er zijn maquettes van grote villa’s.

Een kaart bij de entree laat zien hoe uitgestrekt het Romeinse Rijk ooit was: van Judea tot Schotland en Mauretanië. In de ruimte erachter staan meteen de bustes van de eerste burgers van dat rijk, de keizers Hadrianus, Trajanus, Augustus en anderen. Op het eerste gezicht allemaal indrukwekkend. Vreemd genoeg staan naast die bustes telefoons. Je kunt ermee naar een keizer bellen.

Zo’n keizer klinkt dan ineens heel anders dan verwacht. ‘Ja, hallo, Lucius Verus hier, bel je voor mij?’ Lucius vertelt dat hij een succesvol veldheer was, maar vooral ook dol op gokken, kroeglopen en bordeelbezoek. Zijn voorganger Otto beschrijft zichzelf nog minder vleiend: ‘Ik houd van lummelen.’ Commodus (180-192) vertelt dat hij het besturen graag overliet aan anderen, die hij dan om zeep hielp als ze te machtig werden. Hij hield van jagen en doodde beren vanachter het hek in het Colosseum. Augustus was een goede keizer. Hij vond een stad van baksteen en liet er een van marmer achter.

De keizers vormen een van de aardigste onderdelen van de expositie. Ook andere details tonen dat de tentoonstellingsmakers hun onderwerp niet te plechtig hebben willen benaderen. Zo zijn er bordjes met titels als ‘Als je haar maar goed zit’. Bij nader inzien blijken ook de Latijnse spreuken niet zo serieus. Aan het eind van de tentoonstelling ligt een informatieblad met de vertalingen. Domus Dulcis Domus blijkt gewoon ‘Home sweet home’ te betekenen. Deliranti isti Romani is de lijfspreuk van Obelix – ‘Rare jongens, die Romeinen’. Vestis Verum Facit – ‘Kleren maken de man’ – blijkt wél afkomstig van een echte Romein, namelijk de redenaar Quintillianus.

Mooie dingen zijn er genoeg. Een zeer levensecht portret van een man blikt de zaal in. In een vitrine er vlakbij liggen sieraden, onder andere een gouden ring met een steen, met daarin een klein sfinxje. De context biedt echter weinig aanknopingspunten voor interpretatie. Is het portret een uitzonderlijk topstuk? Maakten andere volkeren ook zulke sieraden? De tekstbordjes, vaak op kunsthistorische leest geschoeid – bijvoorbeeld ‘Pan. De boomstronk geeft het beeld steun’ – helpen de bezoeker niet veel verder.

Wie waren de Romeinen? Dat is de zeer algemene vraag die deze tentoonstelling probeert te beantwoorden. Het levert basiskennis op, over aanliggen aan tafel, aquaducten, wegen, badhuizen en gladiatorengevechten, maar toch blijft het een beetje saai. Waarom waren de Romeinen zo bijzonder? Het antwoord hierop komt niet uit de verf.

Wie moet dus naar deze tentoonstelling? Niet de echte snob; daarvoor is de expositie te informeel. Ook niet de kenner; die weet alles al. De ideale bezoeker is een grootouder met kleinkinderen van pakweg elf en vier. De jongsten kunnen zich namelijk een eindeloos vermaken. In het midden van de tentoonstelling is een aparte kinderruimte, waar ze in een zandbak Romeinse helmen en andere voorwerpen kunnen opgraven. Ze kunnen tekenen en zich verkleden, met toga’s, harnassen, helmen en schilden. En het allerbeste: er is toezicht.

Het oudste kleinkind kan zich ondertussen voorbereiden op haar aanstaande overstap naar het gymnasium. Met de kennis hier opgedaan zal ze bij oude talen alvast een goed figuur slaan. De grootouder legt haar uit waarom de Romeinen écht bijzonder waren.

Glorie van Rome Tot en met 8 maart. Kunsthal, Museumpark, Westzeedijk 341, Rotterdam, Open: di-za 10-17 uur, zo 11-17 uur. Info: 010-44 00 301 of www.kunsthal.nl.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten