Home Lessen: Vrouwen en genootschappen

Lessen: Vrouwen en genootschappen

Gepubliceerd op: 30 juni 2009

Update 7 april 2020

Vrouwen mochten in de achttiende eeuw geen lid zijn van genootschappen. Tegenwoordig is discriminatie op grond van geslacht verboden. Maar bij de Rotary zijn mannen en vrouwen nog grotendeels gescheiden, zij het vrijwillig.

In haar proefschrift Uw sekse en de onze beschrijft Claudette Baar-de Weerd de groei van het aantal genootschappen in Nederland na 1750. Ze ontstonden als informele onderonsjes van mannen uit de betere kringen, die bijeenkwamen om over kunst en wetenschap te praten of geld in te zamelen voor goede doelen. Na verloop van tijd kregen ze reglementen en rituelen.

Genootschappen waren per definitie mannenclubs. ‘De formele genootschappen waren voor vrouwen moeilijk toegankelijk,’ schrijft Baar. ‘De toelatingseisen die aan het lidmaatschap gesteld werden en het betalen van contributie vormden vaak een obstakel.’

Toch namen vrouwen soms via een omweg deel aan de activiteiten van genootschappen. Wetenschapsclubs en kunstkringen organiseerden voor de echtgenotes van hun leden soms speciale privélessen, of lieten vrouwelijke kandidaten deelnemen aan prijsvragen. Veel filantropische genootschappen accepteerden vrouwen als geldschieters. Soms mondden zulke initiatieven uit in aparte nevenorganisaties voor vrouwen.
En zo gaat het vandaag de dag nog steeds. Inner Wheel Nederland is zestig jaar geleden opgericht door echtgenotes van Rotary-leden, die vanwege hun sekse toen geen lid mochten worden. Hoewel de Rotary in 1989 het lidmaatschap heeft opengesteld voor vrouwen, is Inner Wheel nog allesbehalve overbodig, zegt secretaris Francien Duthler-van de Kerkhof.

Lid worden van een lokale Rotary-club kan slechts op uitnodiging. ‘In de afgelopen twintig jaar is het aantal vrouwelijke Rotarians wel sterk gestegen, maar de verhouding tussen mannen en vrouwen is nog lang niet fiftyfifty. Nog steeds zijn er clubs die er liever geen vrouwen bij hebben.’

Volgens Duthler legt Inner Wheel zich net als de Rotary toe op fondsenwerving voor goede doelen. ‘Ter ere van het zestigjarige jubileum hebben we dit jaar 100.000 euro ingezameld voor kinderen met kanker. Elke lokale club houdt eens per maand een bijeenkomst die bestaat uit een huishoudelijke vergadering en een lezing. Verder zijn er de nodige boekenclubs en culturele activiteiten.’

Als internationale organisatie is Inner Wheel nog altijd verboden terrein voor mannen. ‘Maar in Nederland word je dan gelijk om de oren geslagen met het verbod op discriminatie,’ zegt Duthler. ‘Daarom mogen in Nederland ook mannelijke partners van Rotarians lid worden van Inner Wheel. Toch is het aantal mannen in de organisatie tot nu toe beperkt gebleven tot twee à drie.’

Claudette Baar-de Weerd, Uw sekse en de onze. Vrouwen en genootschappen in Nederland en in ons omringende landen (1750-ca. 1810). 368 p. Verloren, € 39,00

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten