• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 1/2018

    Voorpublicatie: Oranje in revolutie en oorlog – Jeroen Koch

    Alleenheerser

    Door: Jeroen Koch

    Koning Willem I zag zichzelf als vader van de natie en heerser over de staat. ‘Ik alleen doe hier de voorstellen,’ schreef hij zijn opstandige zoon, prins Willem. De verhouding tussen de twee was ijzig.

    Een week voor de Slag bij Waterloo in 1815 voltooide de Pruisische generaal-majoor Friedrich Erhard von Roeder een kritisch rapport over de Oranje-familie. Hij begon bij de koning. Hoewel Willem I bijzonder overtuigd van zichzelf was, verenigden zich in dit ‘ongelukkige karakter’ een boosaardig temperament met militair onvermogen en bestuurlijke bijziendheid – alles krachtig versterkt door een ‘weinig gelukkige leerschool des levens’. De Oranje-vorst werd bijgestaan door een koningin die niet opgewassen was tegen haar taak. De schoonheid van weleer straalde een ‘koude ernst’ uit. Het ontbrak haar aan politiek inzicht. De strategisch uiterst belangrijke positie van de Nederlanden aan de Franse noordgrens ten spijt onderhielden vorst en vorstin nauwelijks diplomatieke contacten. ‘Beide hoogheden zien niemand’, hun hof te Brussel was ‘een dooie boel’.

    Erger nog was dat niet Frankrijk, maar Pruisen voor Willem I ‘de besliste vijand’ bleek, vooral omdat hij zich er afhankelijk van wist. De koning negeerde de verstandige adviezen van zijn wilskrachtige moeder, Wilhelmina van Pruisen; Roeder meende ten onrechte dat Willem I haar buiten alle beslissingen hield. Eigenlijk was alleen prins Frederik een vriend van Pruisen. De schuchtere jongeman vreesde zijn vader. Maar nog meer te lijden onder de kleine heerszucht van de koning had Willem, de prins van Oranje die in Brussel ‘voor Engelse generaal speelde’ en er bijzonder populair was. Afgunst belastte de relatie tussen vorst en opvolger, al voor de Slag bij Waterloo.

    Roeder was niet neutraal. In 1806 had hij gedeeld in de eerloze capitulatie van Erfurt, waarvoor hij, met vele Pruisische officieren, de Oranje-vorst verantwoordelijk hield. Bovendien voltooide hij zijn rapport kort na de Weense ‘januaricrisis’, toen de Engelse minister van Buitenlandse Zaken Castlereagh Willem I had gedwongen tot een keuze voor Engeland en tegen Pruisen. Toch was zijn analyse niet onjuist. Willem I liep over van eigendunk, en de rivaliteit tussen vader en zoon was groter dan hun dynastieke lotsverbondenheid rechtvaardigde. Toen Waterloo prins Willem een heldenstatus opleverde, kende de jaloezie van de koning geen grenzen meer. De Russische vrouw van de prins, Anna Paulowna, kreeg er het nodige van mee.
     

    De prins van Oranje is ‘een ontaarde zoon, een rebel; het ontbreekt hem aan gezond verstand’

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen