Een van de initiatiefnemers van het omstreden ‘cold case-onderzoek’ naar het verraad van Anne Frank wilde er een theatervoorstelling over maken. De werktitel luidde Het dilemma van Otto Frank. Uitgangspunt was de veronderstelling dat Frank de verrader van zijn onderduikadres had beschermd omdat deze Joods was.
In januari verscheen het boek Het verraad van Anne Frank, dat de Canadese Rosemary Sullivan schreef op basis van de bevindingen van het ‘cold case-team’. Hierin wordt beweerd dat de Joodse notaris Arnold van den Bergh de vermoedelijke verrader moet zijn geweest. Op dinsdag 22 maart presenteerden zes Nederlandse historici een rapport waarin zij de conclusies weerleggen. De Nederlandse uitgeverij heeft daarop het boek uit de handel genomen. Nu blijkt dat er ook plannen waren voor een theatervoorstelling.
De voorstelling was een project van filmer Thijs Bayens, die samen met Pieter van Twisk in 2016 het initiatief nam voor het onderzoek onder leiding van een ex-FBI-agent. Bayens wilde dit najaar Het dilemma van Otto Frank op de planken brengen en had daarvoor een nieuw bedrijf opgericht, Team Orange geheten.
De theatervoorstelling zou volgens de opzet, die in het bezit is van Historisch Nieuwsblad, moeten laten zien waarom de ‘beroemdste verraadzaak ter wereld nooit eerder is opgelost’. De ‘werkelijke reden’ hiervoor is het ‘dilemma van Otto Frank’. Hij zou hebben geweten dat Van den Bergh de verrader was, maar niet hebben gewild dat bekend zou worden dat een Jood zijn familie had verlinkt.
In het theaterplan zou deze boodschap een actueel tintje moeten krijgen. ‘In een tijd waarin framing, false narratives en fake news in het middelpunt van de maatschappelijke discussie verkeren, kijken we naar een van de grootste, meest gerespecteerde en authentieke “narratieven” die we kennen: dat van Anne Frank. Wat als zelfs in dat verhaal een vreselijke waarheid van het publiek is weggehouden en er dus sprake is van zogenoemde framing?’ zo schrijft Bayens in zijn opzet. En: ‘Mag je liegen om de waarheid te beschermen?’
Hella Rottenberg is journalist en schrijver.
