Home TENTOONSTELLING: Verzetsmuseum Junior

TENTOONSTELLING: Verzetsmuseum Junior

  • Gepubliceerd op: 26 november 2013
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Marchien den Hertog

De oorlog van Jan, Henk, Eva en Nelly
Verzetsmuseum Junior leert en vermaakt moeiteloos
 
Twee jaar geleden ging ik met mijn dochter naar het Verzetsmuseum. Het kreeg indertijd een 9 in onze museumtest en was in mijn beleving heel toegankelijk. We liepen alleen meteen op tegen een uiteenzetting over de verzuiling, en dat ging de achtjarige toch iets boven de pet. Maar nu is er het Verzetsmuseum Junior, dus op een woensdagmiddag ging dochter – inmiddels tien – met een vriendin in de herkansing.


In een soort lift neemt een film ons met terugtellende jaartallen en retromuziek mee terug in de tijd. Best eng, vinden de dames, al is het een beetje bordkarton, net als het pleintje waarop we vervolgens de Tweede Wereldoorlog binnenstappen. Vier huisjes staan er gegroepeerd rond een boom.

In de huisjes wonen kinderen – kinderen die echt bestaan hebben – met hun familie. De vader van Jan zit in het verzet, Eva is Joods, Nelly’s ouders zijn lid van de NSB en Henk komt uit een ‘gewoon’ gezin. Hij verzamelt oorlogssouvenirs, speelt hockey – ook als de velden worden gevorderd door de Duitsers – en moet op klompen lopen, omdat er geen schoenen meer zijn.

Binnen zijn de kamertjes ingericht met meubels uit de jaren veertig. Je mag overal aankomen: in een kast in het huis van Jan zit een spel waarin je met geheime boodschappen een piloot terug moet loodsen naar Engeland. In het huis van Eva – jassen met de Jodenster aan de kapstok – zitten bezoekers rond de tafel. Wie op een knop drukt, hoort een gezinslid de voors en tegens van onderduiken uitleggen, en mag vervolgens kiezen wat hij zou doen.

Een scherm in de tafel in het huis van Nelly behandelt nazi-propaganda. Bij een stelling moet het goede plaatje gezocht worden, waarop een korte uitleg volgt. ‘Dénk het niet,’ mompelen de jonge bezoekers bij ‘Kom bij de Jeugdstorm’. Spannend is de telefoon die overgaat in het huis van Jan. ‘Meneer Slomp, verdwijn!’ roept een stem als je opneemt – de Duitsers zijn onderweg.

Op verschillende plekken geven de oorlogskinderen in korte geluidsfragmenten uitleg. Authentieke voorwerpen liggen in vernuftig ingebouwde vitrinetjes: de schilderijen die Eva’s broer maakte in de onderduik, het valse paspoort van Jans moeder. Een kamertje in het huis van Eva leidt via de onderduik naar Westerbork en door een wagondeur naar Auschwitz; een film met animaties vertelt wat zij en haar moeder daar meemaakten. Onder de preekstoel van Jans vader – verzetsstrijder Frits de Zwerver – zit een piloot ondergedoken.

Net als in het volwassen museum verlaat je de tentoonstelling via de Bevrijding. Daar wordt in vier kastjes verteld hoe het afliep met de kinderen: Nelly moest naar een interneringskamp, Eva’s vader en broer Heinz kwamen niet terug uit het oosten, haar moeder trouwde later met Otto Frank.

Tot slot een kleine witte kamer. Hier kunnen kinderen hun indrukken op briefjes aan de muur hangen. En hier kijken de bejaarde Eva, Henk, Nelly en Jan terug op de oorlog, in korte fragmenten die afzonderlijk te bekijken zijn. Ook werken ze mee aan een spel over de actualiteit van de oorlog. Dat laatste is wat veel na alle indrukken, maar educatief onvermijdelijk.

De dames zijn enthousiast over het winkelspel – zoek de goede distributiebon bij het levensmiddel –, waar ze de high score halen, en zwoegen op een papiertje met vier varkens dat – zoek het vijfde zwijn – na wat vouwwerk een afbeelding van Hitler laat zien. Ze zijn ook blij de volwassen geworden kinderen terug te zien. En ze hebben wat opgestoken.

Aan het einde van het Verzetsmuseum Junior is het bordkarton vergeten, omdat je bent ondergedompeld in de persoonlijke verhalen van de vier kinderen. Daarbij is het gelukt om morele oordelen te vermijden en de belevingswereld van de kinderen intact te laten zonder op de knieën te gaan. Net als in het grote museum wordt er heel veel informatie geboden, in een harmonieuze afwisseling van authentieke voorwerpen, beeld, geluid en interactieve constructies, die boeien, elkaar aanvullen en samen het verhaal van de oorlog vertellen.

Waarom lopen hier op woensdagmiddag maar drie kinderen en vijf volwassenen rond? Vaders, moeders, opa’s en oma’s: hup, naar het Verzetsmuseum Junior!

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer