Home Taalkwestie beïnvloedt kolonialisme-debat België

Taalkwestie beïnvloedt kolonialisme-debat België

  • Gepubliceerd op: 25 maart 2019
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Guido van Hengel
Taalkwestie beïnvloedt kolonialisme-debat België

In februari publiceerden experts van de VN een zeer kritisch rapport over de Belgische omgang met het koloniale verleden. Zij adviseerden de regering dan ook om daarover officiële excuses aan te bieden.

Historicus Frank Gerits (Universiteit Utrecht) doet onderzoek naar propaganda voor Belgisch-Congo in onder andere de Verenigde Staten. Als Vlaming in Nederland kan hij de twee dekolonisatiedebatten goed vergelijken. ‘Lange tijd was de dekolonisatie in België geen issue,’ zegt Gerits. ‘Ook het Zwarte Piet-debat werd lang niet zo heftig gevoerd als in Nederland. Zelfs de publicatie van David van Reybroucks bestseller over Congo in 2010 leidde niet tot een maatschappelijke discussie. Het narratief was altijd dat de kolonisatie van Congo een zaak was van koning Leopold II, die het gebied van 1885 tot 1908 beheerde. Daarna, zo ging het verhaal, namen de kerk en de grote bedrijven het de facto over. De reactie van veel Belgen op het VN-rapport was dan ook niet zozeer vergoelijkend als wel dat de Belgische staat er niets mee te maken had. Dat het een zaak van dáár was. Als historicus kan ik zeggen: dat is niet waar. België, ook de regering en de samenleving, was verbonden met het kolonialisme.’

Politici schuiven de hete aardappel niettemin geheel in lijn met die reactie door naar het koningshuis. N-VA-leider Bart de Wever sprak op tv-zender Eén: ‘Als het over het Belgische koloniale verleden gaat, dan denk ik dat je onvermijdelijk naar de figuur van het staatshoofd, naar Leopold II, zult moeten kijken.’ Volgens Gerits legt de discussie over kolonialisme ook andere Belgische problemen bloot. ‘In Wallonië is kritiek op Congo ook kritiek op de koning, en kritiek op de koning is weer kritiek op België. En daarmee speel je de Vlaamse nationalisten weer in de kaart.’

Gerits beschouwt de recent opgelaaide discussie als waardevol. ‘Als Belgen leren inzien dat het België van vandaag nog steeds diep getekend wordt door de koloniale samenleving, dan kunnen ze ook inzien hoe dat doorwerkt tot op de dag van vandaag.’
 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer